जलवायु परिवर्तन वास्तविक हो र चिन्ताजनक गतिमा भइरहेको छ। हाल वन विनाशले मात्रै विश्वव्यापी हरितगृह ग्यास उत्सर्जनको करिब १८% हिस्सा ओगट्छ, जुन उपयुक्त कदम चालेर छिट्टै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। वनले व्यवस्थापन प्रणालीअनुसार कार्बनको स्रोत र भण्डार दुवै बन्न सक्ने प्रमाणित भइसकेको छ; त्यसैले वायुमण्डलमा कार्बन डाइअक्साइड (CO2) को मात्रा स्थिर राख्न वनले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ। यही कारण संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय जलवायु परिवर्तन महासन्धि (UNFCCC) मा “विकासोन्मुख देशमा वन विनाश र वन क्षयीकरणबाट हुने उत्सर्जन घटाउने (रेड)” नामक जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणको नयाँ संरचनामाथि अहिले विचार भइरहेको छ।
एसिया नेटवर्क फर सस्टेनेबल एग्रिकल्चर एण्ड बायोरिसोर्सेज (एन्साब), इन्टरनेसनल सेन्टर फर इन्टिग्रेटेड माउन्टेन डेभलपमेन्ट (इसिमोड) र सामुदायिक वन उपभोक्ता महासङ्घ, नेपाल (फेकोफन) ले देशलाई यो नयाँ संरचनाका लागि तयार पार्न पाइलट परियोजना सञ्चालन गरिरहेका छन्। “वन विनाश र वन क्षयीकरणबाट हुने उत्सर्जन घटाउने (रेड) अन्तर्गत नेपालको सामुदायिक वन व्यवस्थापनका लागि शासन र भुक्तानी प्रणालीको डिजाइन र स्थापना” परियोजना नर्वेजियन विकास सहयोग निकाय (नोराड) को आर्थिक सहयोगमा तीन जलाधार क्षेत्र, अर्थात् चितवन जिल्लाको कायरखोला, दोलखा जिल्लाको चरनावती र गोरखा जिल्लाको लिधीखोलामा कार्यान्वयन गरिएको छ।
यो पाइलट परियोजनाको लक्ष्य सीमान्तकृत समूहसहित स्थानीय समुदायलाई संलग्न गराएर सामुदायिक वनमा रेड भुक्तानी संयन्त्रको सम्भाव्यता प्रदर्शन गर्नु हो, जसबाट दिगो वन व्यवस्थापन अभ्यासलाई आर्थिक प्रोत्साहनसँग जोडेर वन विनाश र वन क्षयीकरण घटाउन सकियोस्। परियोजनाले तल्लो तहमा सामुदायिक वनलाई सहयोग गर्ने राष्ट्रियस्तरको रेड शासन र भुक्तानी संयन्त्रको डिजाइन र सञ्चालनमा आदिवासी, सीमान्तकृत मानिस र वनमा निर्भर स्थानीय समुदायलाई संलग्न गराएर उनीहरूका सरोकारमा पनि केन्द्रित छ। परियोजनाका विशिष्ट उद्देश्यमा समावेश छन्:
- राष्ट्रिय रेड रणनीतिको योजना र तयारीमा सक्रिय सहभागिता सुनिश्चित गर्न नेपालका नागरिक समाजका पात्रको क्षमता सुदृढ गर्ने
- दीर्घकालमा दिगो र विश्वसनीय वन कार्बन ट्रस्ट कोष स्थापना गर्ने
- सामुदायिक रूपमा व्यवस्थित वनमा कार्बन प्रवाहको प्रभावकारी र दक्ष रूपमा अनुगमन गर्न सक्ने रेड रणनीति विकासमा योगदान दिने
यो वेबसाइट परियोजना क्षेत्र (र उपलब्ध भएमा अन्य क्षेत्र) मा उपलब्ध कार्बन क्रेडिटबारे तथ्याङ्क र सान्दर्भिक सामाजिक-आर्थिक अवस्था साझा गर्न तयार गरिएको हो। यसले सम्भावित कार्बन व्यापारीलाई नेपालमा आफ्ना लागि उपयुक्त कार्बन अफसेट फेला पार्न सहयोग गर्नेछ।
नेपाल सरकारले देशमा रेड कार्यान्वयनका लागि मिश्रित संयन्त्र प्रस्ताव गरेको छ र उप-राष्ट्रिय रेड परियोजना कार्यान्वयन गर्दा यो वेबसाइट उपयोगी हुनेछ। यसले परियोजनाले स्थापना गर्न चाहेको
कार्बन ट्रस्ट कोषलाई पनि सहयोग गर्नेछ।
सामान्य रूपमा भन्नुपर्दा, यो वेबसाइट आम जनता, सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह र रेड गतिविधिमा सहभागी हुन चाहने अन्य सबैका लागि विशेष रुचिको हुनेछ। यसका जानकारी आवधिक रूपमा अभिलेख गरिनेछन्।
यो साइट परियोजनाको मूल वेबसाइट communityredd.net को इन्टरनेट आर्काइभबाट पुनर्स्थापित अभिलेख हो। केही फाइल र अन्तरक्रियात्मक चार्ट सुरक्षित हुन सकेका छैनन्।