यो परियोजनाको उद्देश्य जङ्गली जीवजन्तु तथा वनस्पतिको लोपोन्मुख प्रजातिको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारसम्बन्धी महासन्धि (साइटेस) र जैविक विविधता महासन्धि (सीबीडी) का प्रतिबद्धतालाई सहयोग गर्दै र फेयरवाइल्ड प्रमाणीकरण मापदण्डको प्रयोगमार्फत जैविक विविधताको क्षति, वासस्थानको क्षयीकरण र प्राकृतिक स्रोतमा पहुँच घट्दै जाँदा स्थानीय आम्दानी र स्वास्थ्य सेवामा परेका संयुक्त खतरा सम्बोधन गर्दै नेपालबाट जटामसी (Nardostachys grandiflora) को दिगो र समतामूलक व्यापारका लागि स्थानीय रूपमा उपयुक्त बजारमा आधारित मोडेल उपलब्ध गराउनु थियो।
ज्ञान सिर्जना र क्षमता विकास
- जटामसी र यस्तै प्रजातिबारे सूचना सङ्कलन गरिएको छ, जसले पहिचानमा सहयोग गर्छ र खतरा, वितरण र उचाइको दायरा, फूल फुल्ने र फल लाग्ने समय तथा प्रयोगबारे भरपर्दो सूचना उपलब्ध गराउँछ।
- जटामसी र अन्य सम्बन्धित गैरकाष्ठ वन पैदावार (एनटीएफपी) को दिगो संकलन परिमाण स्थापना गर्न परियोजनाका संकलन स्थलको सर्वेक्षणमार्फत विस्तृत स्रोत मूल्याङ्कन गरिएको छ र यो सूचना स्थानीय सामुदायिक वन सञ्चालन योजना अद्यावधिक गर्न प्रयोग गरिएको छ।
- सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहका प्रतिनिधिलाई दिगो संकलन अभ्यासबारे तालिम दिइयो, जसले करिब १,००० जटामसी सङ्कलकलाई तालिम उपलब्ध गराए।
प्रमाणीकरण
- फेयरवाइल्ड मापदण्ड र कार्यसम्पादन सूचकलाई नेपालीमा अनुवाद गरिएको छ र १,००० प्रति सामुदायिक समूह, गैरसरकारी संस्था र अन्यलाई वितरण गरिएको छ।
- परियोजना क्षेत्रका सबै जटामसी सङ्कलकलाई दिगो संकलनबारे तालिम दिइएको र फेयरवाइल्ड प्रिमियम भुक्तानीको लाभ पाएको सुनिश्चित गर्न दर्ता प्रणाली विकास गरिएको छ।
- नेपालका सम्भावित फेयरवाइल्ड परीक्षकलाई तालिम दिइएको छ, ताकि देशभित्रको क्षमताबाट फेयरवाइल्ड प्रमाणीकरणका लागि परीक्षण सहज होस्।
- हिमालयन बायो–ट्रेड प्रा. लि. ले जटामसी र कुट्कीका लागि फेयरवाइल्ड प्रमाणीकरण प्राप्त गरेको छ।
मूल्य अभिवृद्धि र बजारीकरण
- दुईवटा सुगन्धित तेल प्रशोधन सुविधा स्तरोन्नति गरिएका छन्, जसले स्थानीय तहमा तेल निकाल्न सम्भव बनाएका छन् र सङ्कलन गरिएका जराहरूमा मूल्य अभिवृद्धि गर्ने सम्भावना बढाएका छन् र स्थानीय सङ्कलकको आम्दानी बढाएका छन्।
- जटामसी र अन्य सुगन्धित तेलका १० नेपाली आपूर्तिकर्तालाई युरोपमा निर्यात गर्ने आवश्यकता पूरा गर्न उनीहरूको अन्तर मूल्याङ्कन गरेर र उनीहरूको बजारीकरण रणनीति र कार्ययोजना विकास गर्न सिफारिस उपलब्ध गराएर सहयोग गरिएको थियो।
- जटामसीका ४ राष्ट्रियस्तरका निर्यातकर्तालाई अन्तर्राष्ट्रिय खरिदकर्तासँग परिचय गराइयो। एउटा कम्पनीलाई बायोफ्याच (BioFach) २०२० व्यापार मेलामा नैतिक खरिदकर्तासँगको बैठकमा सहयोग गरियो।
कानुन र साइटेस कार्यान्वयन
- परियोजनाले साइटेस ऐन संशोधन र साइटेस नियमावली तर्जुमा गर्न नेपाल सरकारसँग सहकार्य गर्यो, जसले नेपालबाट साइटेस सूचीकृत प्रजातिको निर्यातमा पहिलेको अनायासको प्रतिबन्ध उल्टायो र जटामसीको अन्तर्राष्ट्रिय निर्यात पुनः सुरु गर्न सम्भव बनायो।
- परियोजनाले हानि नपुर्याउने निष्कर्ष (नन–डिट्रिमेन्ट फाइन्डिङ्स) र २०१९ तथा २०२० का साइटेस कोटाको तयारीमा प्राविधिक सुझाव उपलब्ध गरायो।
यस परियोजनामार्फत प्रकाशित ज्ञान सामग्री तल सूचीबद्ध छन्:
