लेखक: भीष्म प्र. सुवेदी र सूर्य बन्धु विनायी प्रकाशक: समुदायमा आधारित गैरकाष्ठ वन पैदावार व्यवस्थापनसम्बन्धी तेस्रो सीएन्न कार्यशालाको कार्यवाही, अप्रिल ७–८, २०००, काठमाडौँ, नेपाल भाषा: अङ्ग्रेजी प्रकाशन मिति: अप्रिल २००० आईएसबीएन: उपलब्ध छैन पृष्ठ सङ्ख्या: ८ मूल्य: निःशुल्क
जैविक विविधता संरक्षणको एक उदीयमान वैकल्पिक दृष्टिकोणले परम्परागत वातावरणीय सङ्गठनको कडा संरक्षणवादी दृष्टिकोणलाई पूरक हुने सहभागितामूलक स्थानीय संरक्षण गतिविधिका लागि बजारमा आधारित प्रोत्साहन सिर्जना गर्नमा मात्र केन्द्रित हुन्छ। दृष्टिकोणले संरक्षित क्षेत्र व्यवस्थापनको सट्टा जैविक विविधता संरक्षण र दिगो स्रोत उपयोगको समुदाय उद्यम परिप्रेक्ष्यबाट काम गर्छ। सन् १९९४ देखि एन्साबले यो दृष्टिकोण नेपालका जैविक विविधताका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण क्षेत्रमा सहभागितामूलक क्रियात्मक अनुसन्धानको शैलीमा विकास र परीक्षण गरिरहेको छ। यो लेखले नेपालको हुम्लाको विशिष्ट उदाहरणसहित दृष्टिकोण र यसका रणनीति, नतिजा र सिकेका पाठलाई प्रकाश पार्छ।
संरक्षणलाई स्थानीय उद्यम र समुदायसँग जोड्ने चुनौती सम्बोधन गर्ने रणनीति प्रस्तुत गरिएका छन्। सुधारिएको व्यवस्थापन, खतरा न्यूनीकरण र संरक्षण अभ्यासको अवलम्बनका सन्दर्भमा जैविक विविधता संरक्षणमा रणनीतिका प्रभावको मूल्याङ्कन गरिएको छ। स्थानीय समुदायमा उद्यम र संरक्षण गतिविधिका प्रभाव पनि अभिलेख गरिएका छन्।
