दोलखाको बोच गाविसको चरनमा याक चराउनु शेर्पा जातिको स्वदेशी अभ्यास हो र पुस्तौँदेखि यस्तै रहँदै आएको छ। याक चराउनु शेर्पाहरूले जीविकोपार्जन गर्ने मुख्य तरिकामध्ये एक हो। याक मालिकहरू याक चराउनु आफ्नो अधिकार हो भन्ने विश्वास गर्छन्; यो जीवनशैली पुर्खाबाट सारिएको हो। तर भित्तेरी सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहका उपभोक्ताले अवस्थालाई त्यसरी हेरेनन्। शेर्पाका याकले वन स्रोत क्षय गर्दै वनको दिगोपनमा खतरा पुर्याइरहेका थिए। उपभोक्ता समूहले चरन रोक्न शृङ्खलाबद्ध प्रयास गरे र याक मालिकले अतिक्रमणविरुद्ध आफ्नो अधिकारको रक्षा गर्न विरोध गरे।
विवादले कुनै समाधान ल्याएन र कुनै पक्षका लागि उत्पादनशील भएन; बरु दुवै समूहले छिमेकी सहकार्य र, सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण, दुई समूहबीच एकसमय रहेको विश्वास र सन्तुलन गुमाउँदै थिए। बढ्दो मतभेद मिलाउन एन्साब, जिल्ला वन कार्यालय दोलखा र फेकोफनले याक मालिक र सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह दुवै सहमत हुने समाधान खोज्न सँगै काम गरे। दुवै समूहलाई अवस्थाबारे छलफल गर्न ल्याइयो। वन उपभोक्ता समूहले याक चराउन ८३ हेक्टर वन क्षेत्र छुट्याउन सहमत भए र याक मालिकले वनको संरक्षण र व्यवस्थापनको जिम्मेवारी लिए। सहमतिको अंशका रूपमा याक मालिकले अब चरनमा घाँसको बीउ छर्छन् र जिल्ला वन कार्यालय र जिल्ला पशु कार्यालयले यसका लागि बीउ उपलब्ध गराउनु पर्छ। निर्णय अनुसार याक मालिकको आम्दानीको एक हिस्सा चरन व्यवस्थापनमा प्रयोग गरिनेछ। भविष्यका आवश्यक निर्णय लिन चरन व्यवस्थापन समिति पनि गठन गरियो। अब याक मालिक र उपभोक्ता समूह दुवै आफ्नो मतभेद बढी फलदायी नतिजामा परिणत भएको देखेर खुसी छन्।
