भाग ६, अङ्क २: सेप्टेम्बर २०१५
पारिस्थितिक प्रणालीमा आधारित व्यावसायिक कृषि: नेपालमा कृषि उत्पादनको व्यावसायीकरणतर्फका केही प्रारम्भिक निष्कर्ष
नेपालमा पारिस्थितिक प्रणालीमा आधारित व्यावसायिक कृषि (ईसीए) का केही प्रारम्भिक मुख्य तत्त्वको परीक्षण र प्रयोगले केही उल्लेखनीय नतिजा दिएको छ। एन्सावले ईसीए लाई परम्परागत कृषि र वनलाई जलवायुमैत्री र प्रतिष्ठित व्यवसायमा रूपान्तरण गर्ने लक्ष्यसहितको नयाँ कार्यक्रमका रूपमा परिकल्पना गरेको छ। विगत केही वर्षदेखि ब्लु मुन फन्ड (ब्लु मुन फन्ड) को आर्थिक सहयोगमा एन्सावले प्रभावकारिता परीक्षण गरी दक्षता परीक्षण र विस्तारको आधार बनाउँदै ईसीए का तत्त्वको मूल्याङ्कन गर्न सुरु गरेको छ। यसबाट एन्सावले प्रयोग केन्द्रमा केही सम्भावित बाली र प्रविधि अन्वेषण, छनोट र भित्र्याउन सफल भएको छ, साथै केही आशाजनक बाली र तिनका उत्पादनको बाली उत्पादन परीक्षण, उत्पादन विकास र बजार परीक्षण सम्पन्न गरेको छ। याकोन सिरप, जडीबुटी चिया, सिताके च्याउ, छानिएका फलफूल र तरकारी, पाउलोनिया बेर्ना र ईसीए सिद्धान्त पछ्याएर उत्पादित काठकोइला जस्ता केही उत्पादन अब व्यावसायीकरणका लागि तयार छन् भने तरबुजा, प्याज, लसुन, दुग्ध पदार्थ, किवी, एभोकाडो र पेलेट जस्ता अन्य आशाजनक उत्पादन नेपालमा ईसीए अन्तर्गत परीक्षणका लागि अन्वेषण र छनोट गरिएका छन्।
ईसीए अद्यावधिक पढ्नुहोस् >>>
नेपाल उत्कृष्टता केन्द्र परियोजनाले पारिस्थितिक प्रणालीमा आधारित व्यावसायिक कृषि सिद्धान्त पछ्याउँदै नयाँ उत्पादन विकास गर्यो
आशापुरी याकोन सिरप नेपाल उत्कृष्टता केन्द्र (NeCOE) परियोजनाले विकास गरेको नयाँ उत्पादन हो। सिरप याकोन बिरुवा (Smallanthus sonchifolius), जसलाई ग्राउन्ड एप्पल पनि भनिन्छ, को जराबाट निकालिन्छ, जुन एन्सावले परिकल्पना गरेको पारिस्थितिक प्रणालीमा आधारित व्यावसायिक कृषि (ईसीए) पछ्याउँदै स्थानीय समुदाय समूहले अहिले हिमालमा उमारेका छन्। एन्सावका स्थानीय साझेदार आशापुरी अर्गानिक प्रा. लि. ले अत्याधुनिक प्रविधि प्रयोग गरेर सफा र स्वच्छ वातावरणमा व्यावसायिक स्तरमा सिरप उत्पादन गर्दै आएको छ। उत्पादन काठमाडौँमा कम्पनीका केही बिक्री केन्द्रमा उपलब्ध छ।
उत्पादनबारे विस्तृत जानकारीका लागि, यहाँ क्लिक गर्नुहोस् >>>
प्रकाशनहरू
Capability Statement
क्षमता विवरण एन्सावका कार्यक्रम र उपलब्धिको विस्तृत प्राविधिक प्रस्तुति हो। सन् २००८ पछि दोस्रो पटक अद्यावधिक गरिएको यो नयाँ संस्करण सम्भावित दाता र साझेदारका साथै हाम्रो संस्थाबारे थप जान्न चाहने आर्थिक विकास र जैविक विविधता संरक्षणका क्षेत्रमा काम गर्ने हरेक व्यक्तिका लागि रुचिकर हुनेछ।
क्षमता विवरण २०१५ डाउनलोड गर्नुहोस् (पीडीएफ, २.७४ एमबी) >>>
“कर्णालीमा गैरकाष्ठ वन पैदावारको दिगो व्यवस्थापन र बजारीकरणमार्फत स्थानीय जीविकोपार्जन सुधार” भिडियो युट्युबमा उपलब्ध
शीर्षकको एक भिडियो वृत्तचित्र कर्णालीमा गैरकाष्ठ वन पैदावारको दिगो व्यवस्थापन र बजारीकरणमार्फत स्थानीय जीविकोपार्जन सुधार जुन युरोपेली आयोगको सहयोगमा “सामाजिक न्यायका लागि आर्थिक वृद्धि: कर्णालीमा एनटीएफपी व्यापार र व्यवसाय विकासलाई सहयोग” परियोजनाअन्तर्गत मिसन ईस्ट र कर्णाली एकीकृत ग्रामीण विकास तथा अनुसन्धान केन्द्र (किर्डार्क); र स्थानीय साझेदार रुरल डेभलपमेन्ट ग्रुप प्रोग्राम (आरडीजीपी) र रुरल कम्युनिटी डेभलपमेन्ट सेन्टर (आरसीडीसी) को सहकार्यमा एन्साब (एसिया नेटवर्क फर सस्टेनेबल एग्रिकल्चर एन्ड बायोरिसोर्सेस) ले निर्माण गरेको हो, एन्सावको युट्युब च्यानलमा अपलोड गरिएको छ। भिडियो कर्णाली क्षेत्रका हुम्ला, जुम्ला र मुगु जिल्लाका गैरकाष्ठ वन पैदावारको दिगो व्यवस्थापनमार्फत स्थानीय जीविकोपार्जन सुधारमा केन्द्रित छ।
एन्सावले भिडियोको नेपाली संस्करण पनि तयार गरेको छ। नेपाली संस्करणका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् >>>
एन्सावले नेपालमा वन हेल्थसम्बन्धी समाचार र लेख प्रकाशन सुरु गर्यो
एन्सावले नेपालको मासिक कृषि पत्रिका हिपातसँगको सहकार्यमा अगस्ट २०१५ देखि वन हेल्थका मुद्दामा मासिक रूपमा समाचार र लेख प्रकाशन सुरु गरेको छ। लेखले जुनोसिस घटाउने र चेतना, व्यवहार परिवर्तन तथा व्यक्ति, स्थानीय र राष्ट्रिय निकायबीच समन्वय प्रवर्द्धन गरेर कमजोर जनसङ्ख्यामा यसको प्रभाव कम गर्ने उद्देश्यले वन हेल्थका विभिन्न विषय समेट्छन्। जुलाई २०१५ देखि निम्न लेख प्रकाशित भएका छन्
कार्यक्रमहरू
भारतीय हिमालय र गङ्गा मैदानका लागि नेपाल भूकम्पबाट सिकाइसम्बन्धी रणनीति योजना गोष्ठी
कार्यकारी निर्देशक डा. भीष्म पी. सुवेदीले अगस्ट २०, २०१५ मा भारतको नयाँ दिल्लीस्थित भारतीय राष्ट्रिय विज्ञान प्रतिष्ठानमा “भारतीय हिमालय र गङ्गा मैदानका लागि नेपाल भूकम्पबाट सिकाइसम्बन्धी रणनीति योजना गोष्ठी” मा २०१५ नेपाल भूकम्प राहत तथा पुनःनिर्माण प्रतिक्रिया: अनुभव र पाठबारे प्रस्तुति दिए। कार्यशाला केन्द्रीय हिमालयन वातावरण सङ्घ (सीएचईए) ले एसिया नेटवर्क फर सस्टेनेबल एग्रिकल्चर एन्ड बायोरिसोर्सेस (एन्साब), जी. बी. पन्त हिमालयन वातावरण तथा विकास संस्थान (जीबीपीआईएचईडी), जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालय र कुमाउँ विश्वविद्यालयको सहकार्यमा आयोजना गरेको थियो। नेपालबाट नेपाल भूकम्प २०१५ को प्रारम्भिक तथा पछिल्ला दुवै चरणमा राहत सञ्चालनमा गहन रूपमा संलग्न करिब १० विशेषज्ञ र कार्यकर्ता र भारतका अन्य विशेषज्ञको सहभागिता थियो। कार्यशालाको उद्देश्य नेपालका भूकम्पपछिका विभिन्न गतिविधिमा संलग्न विशेषज्ञ, अभ्यासकर्ता र सेवाप्रदायकलाई सिकाइमा छलफल गर्ने मञ्च दिनु र ती सिकाइका आधारमा सरोकारवालामा संवेदनशीलता र चेतनाका लागि भविष्यमा रणनीति र नीति विस्तार कागजात प्रकाशन गरी प्रसार गर्नु थियो। कार्यशालाले राष्ट्रिय र उप–राष्ट्रिय तहमा तयारी बढाउने प्रक्रिया सुदृढ गर्न मद्दत गर्यो।
खाद्य, हस्तकला र भौगोलिक सङ्केतसम्बन्धी कार्यशाला: ग्रामीण विकासको नयाँ प्रतिमानको उदयतर्फ
कार्यक्रम व्यवस्थापक श्री पुष्पलाल घिमिरेले अगस्ट ५ र ६, २०१५ मा भुटानको थिम्फुमा भएको “खाद्य, हस्तकला र भौगोलिक सङ्केत: ग्रामीण विकासको नयाँ प्रतिमानको उदयतर्फ” कार्यशालामा सहभागी भए। कार्यशाला कृषि तथा वन मन्त्रालय, रोयल युनिभर्सिटी अफ भुटान, भुटान पर्यटन परिषद्, दिल्लीस्थित युरोपेली प्रतिनिधिमण्डल र भारतस्थित फ्रान्सेली दूतावासको सहयोगमा आयोजना गरिएको थियो। कार्यशाला अक्टोबर २०१३ मा आयोजित भौगोलिक खाद्यसम्बन्धी सम्मेलनको प्रत्यक्ष अनुवर्ती र भुटानमा छलफल भइरहेको भौगोलिक सङ्केतसम्बन्धी हालका व्यवस्थाको अनुवर्ती थियो। कार्यशालाको उद्देश्य विद्यमान सम्भावित भौगोलिक सङ्केतको गुणस्तर बढाउन सम्बन्धित सरोकारवालालाई एकसाथ ल्याउने र निर्णयमा सहकार्य सहजीकरण गर्ने; भुटानी शेफलाई भुटानी पाकशास्त्र विकास गर्न स्थानीय उत्पादन अन्वेषण र प्रयोग गर्न प्रेरित गर्ने; र रोयल युनिभर्सिटी अफ भुटानलाई क्षेत्रमा सहकार्यात्मक अनुसन्धानका लागि नयाँ बाटो दिने थियो ताकि सम्पदा अध्ययन गरी स्थानीय ज्ञान, कृषि अभ्यास र अनौठा उत्पादन प्रवर्द्धन गर्ने उत्कृष्ट औजार र रणनीति निर्धारण गर्न सकियोस्।
परियोजनाहरू
2015 Nepal Earthquake Relief and Recovery Program
१. ब्लु मुन फन्ड (ब्लु मुन फन्ड) ले नेपाल भूकम्प राहत तथा पुनःनिर्माण परियोजनाका लागि एन्सावलाई पुरस्कृत गर्यो
आर्थिक सहयोग: blue moon fund (ब्लु मुन फन्ड), यो परियोजना नेपालमा अप्रिल २५, २०१५ को विनाशकारी भूकम्प र त्यसपछिका पराकम्पनको प्रतिक्रियामा एन्साब/ब्लु मुन फन्ड कार्यक्षेत्रका प्रभावित समुदायलाई तत्काल राहत र पुनःस्थापना सहयोग दिन एन्साब र ब्लु मुन फन्ड ले संयुक्त रूपमा डिजाइन गरेका थिए। परियोजनाले प्रभावित समुदायलाई खाद्य तथा पोषण, स्वच्छ खानेपानी, अर्ध–स्थायी आश्रय र जीविकोपार्जन सहयोग उपलब्ध गरायो, प्रभावकारी र लागत–कुशल तत्काल राहत वितरण र ग्रामीण विकासतर्फ उन्मुख अत्यन्त आवश्यक प्रारम्भिक पुनःस्थापना कार्यको मोडल देखाउँदै। परियोजना मे २०१५ देखि अप्रिल २०१६ सम्म कार्यान्वयन गरियो।
2. Nepal Earthquake Response Program
एन्साब नेपालले निम्न साझेदारसँग मिलेर रिलिफ इन्टरनेसनल (RI) र चेस Nepal नेपालका ३ भूकम्प प्रभावित जिल्ला गोरखा, दोलखा र सिन्धुपाल्चोकका १४ गाउँ विकास समिति/नगरपालिकाका ३,००० घरधुरी/१५,००० व्यक्तिलाई अस्थायी आश्रय प्याकेज उपलब्ध गराउने तीन महिने आकस्मिक सहयोग कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्यो। कार्यक्रम ८५ प्रतिशतभन्दा बढी घर आंशिक वा पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएका, बजारमा पहुँच अत्यन्त सीमित वा नभएका र अन्य मानवीय पात्रहरूले यस कार्यक्रमले पहिचान गरेका आवश्यकता सम्बोधन नगरेका ३ लक्षित जिल्लाका दुर्गम समुदायमा कार्यान्वयन गरियो। कार्यक्रमका प्रत्यक्ष लाभग्राही सबैभन्दा जोखिममा परेका र सीमान्तकृत समूह, विशेषगरी गरिब, महिला, वृद्ध र अपाङ्गता भएका परिवार प्रमुख थिए। परियोजना जुन २०१५ देखि अगस्ट २०१५ सम्म कार्यान्वयन गरियो।
एन्सावले एफएओको वन तथा सौन्दर्य अध्ययनमा नेपालको घटनाका लागि एनटीएफपी–ईपीसँग सम्झौता गर्यो
एफएओ परियोजना “वन तथा सौन्दर्य अध्ययन” का परियोजना धारक गैरकाष्ठ वन पैदावार–आदानप्रदान कार्यक्रम (एनटीएफपी–ईपी) ले सौन्दर्य तथा सौन्दर्य प्रसाधन उद्योगमा प्रयोग हुने एनटीएफपीमा नेपालको घटनाका लागि एन्सावलाई सम्पर्क गरेको छ। वन तथा सौन्दर्य अध्ययनले एसिया र प्यासिफिक क्षेत्रका दस भन्दा बढी देशका घटना सङ्कलन गर्नेछ र एन्सावले जटामसी (Nardostachys jatamansi) मा नेपालको घटनाका लागि काम गर्नेछ। घटना फेब्रुअरी २०१६ मा फिलिपिन्समा हुने एसिया प्यासिफिक वन साता मा प्रस्तुत गरिनेछ।
एन्सावका हालका परियोजना हेर्नुहोस् >>>
बजार मूल्य
जुलाई २०१५ को मूल्य रु/केजी मा। नेपालका लागि दुई बजार (काठमाडौँ र नेपालगञ्ज) र भारतका लागि चार बजार (दिल्ली, टनकपुर, लखनउ र कोलकाता) को औसत। अघिल्लो महिनाको तुलनामा भिन्नता गणना गरिएको।
पूर्ण मूल्य सूची (३३ उत्पादन) हेर्नुहोस् >>>
फिल्डबाट
एन्सावले चितवन र बाँके जिल्लामा सामुदायिक स्वास्थ्यकर्मी (सीएचडब्लू) तालिम आयोजना गर्यो
एन्सावले वन हेल्थ एसिया कार्यक्रम (ओएचएपी) अन्तर्गत जुलाई १२ देखि २१, २०१५ सम्म बाँके जिल्लामा र अगस्ट ९ देखि १८, २०१५ सम्म चितवन जिल्लामा दस दिने “सामुदायिक स्वास्थ्यकर्मी तालिम” कार्यक्रम आयोजना गर्यो। प्रत्येक जिल्लामा सामुदायिक तहका निजी पशु स्वास्थ्यकर्मी र महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेविका सहित जम्मा ३० सहभागी थिए। सहभागीहरू जिल्ला पशु सेवा कार्यालय (जिल्ला पशु सेवा कार्यालय) र जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय (जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय) सँगको समन्वयमा विकसित मानक मापदण्डका आधारमा छानिएका थिए। तालिमले सहभागीलाई जुनोटिक रोगको पहिचान, रोकथाम, निदान, निगरानी र प्रतिवेदनबारे प्रत्यक्ष जानकारी र सीप दियो।
सङ्क्षेपमा
एन्सावले २०१५ को नेपाल भूकम्पको प्रतिक्रिया दियो
२०१५ को नेपाल भूकम्पको प्रतिक्रियामा सबैभन्दा जोखिममा परेका समुदायका सदस्यलाई अर्ध/स्थायी आश्रय सहयोग दिन एन्सावले दोलखा र सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका करिब २,००० घरधुरीलाई जस्तापाता वितरण गरेको छ। लाभग्राही समुदायका सदस्य सरकारी सरोकारवाला (गाउँ र जिल्ला तहका विपद् प्रतिक्रिया समिति), स्थानीय साझेदार, समुदायका नेता, सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह र परियोजना साझेदारको सहकार्यमा छानिएका थिए। समुदायका सदस्यलाई विकासतर्फ उन्मुख पुनःस्थापनामा सहयोग गर्न एन्सावले सिन्धुपाल्चोक र काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा दुई अर्ध–स्वचालित इँटा बनाउने मेसिन पनि उपलब्ध गराएको छ। राहत सहयोगको अंशका रूपमा एन्सावले यसअघि ८५० घरधुरीलाई खाद्य र १,००० घरधुरीलाई अस्थायी आश्रय सहयोग गरेको थियो।
हाम्रो २०१५ नेपाल भूकम्प राहत तथा पुनःनिर्माण कार्यक्रमबारे थप पढ्नुहोस् >>>
रिक्त पद
Program Officer-Agriculture and Experts
काठमाडौँमा कार्यक्रम अधिकृत–कृषि र विशेषज्ञ पदका लागि एन्साब योग्य र अनुभवी उम्मेदवार खोजिरहेको छ। आवेदनको अन्तिम मिति सेप्टेम्बर १०, २०१५ हो।
पदको विवरणका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् >>>
