भाग ३, अङ्क ३: डिसेम्बर–जनवरी–फेब्रुअरी–मार्च २०१२/१३
नेपालमा समुदायमा आधारित रेड+ पाइलट कार्यक्रम: जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरण र वन संरक्षण उपायका लागि प्रोत्साहन
पारिस्थितिक प्रणाली सेवा भुक्तानी (पीईएस), वन विनाश र वन क्षयीकरणबाट उत्सर्जन घटाउने (रेड), रेड+ र विकसित हुँदै गएका विश्वव्यापी कार्बन बजार जस्ता नयाँ अवधारणालाई संरक्षण र गरिबी निवारण रणनीतिमा कसरी समावेश गर्न सकिन्छ भन्ने बुझ्नु एन्सावको हालका प्रमुख लक्ष्य रहेका छन्। एन्सावले निम्न संस्थाको साझेदारीमा Integrated Mountain Development (इसिमोड)and the Federation of Community Forestry User’s Nepal (फेकोफन), र आर्थिक सहयोगमा Norwegian Agency for Development (नोराड) ले, कार्यान्वयन गर्दै आएको छ समुदायमा आधारित रेड+ पाइलट कार्यक्रम। कार्यक्रम दिगो वन व्यवस्थापनमार्फत उत्सर्जन न्यूनीकरणका लागि राष्ट्रिय प्रदर्शनात्मक सुशासन र भुक्तानी प्रणालीको पाइलट गर्न स्थापना गरिएको हो। परियोजना नेपालका तीन फरक भौगोलिक क्षेत्रमा कार्यान्वयन भइरहेको छ: चितवनको खयरखोला जलाधार, गोरखाको लुँडीखोला जलाधार र दोलखाको चरनावती जलाधार जिल्ला। यी जिल्लाले उष्णदेखि समशीतोष्ण परिदृश्यको १०,२६६ हेक्टर समेट्छन् र १०४ सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह (सावउस) ले व्यवस्थापन गरेका छन्। परियोजनाका विशिष्ट उद्देश्य:
परियोजनाले जलाधार तहको वन कार्बन भण्डारको आधाररेखा मूल्य मूल्याङ्कन र स्थापना गर्ने, र कार्बन भुक्तानीलाई सहयोग गर्न व्यक्तिगत सामुदायिक वनको वन कार्बन गणना गर्ने लक्ष्य पनि राखेको छ। परियोजनाको दृष्टिकोण रेड+ सँग सम्बन्धित विभिन्न गतिविधि (जस्तै आधाररेखा सूचना सङ्कलन, वन कार्बन मापन, लाभ बाँडफाँड संयन्त्र, क्षमता अभिवृद्धि, वन कार्बन मापन, क्षेत्र परीक्षण र प्रदर्शन) को पाइलट र प्रदर्शनबाट सिक्नु तथा राष्ट्रिय रेड+ नीति प्रक्रियामा योगदान दिनु र सामुदायिक वनमा रेड भुक्तानी संयन्त्रको सम्भाव्यता प्रदर्शन गर्नु हो। यसबाहेक, परियोजनाले वनमा निर्भर आदिवासी, सीमान्तकृत जनता र स्थानीय समुदायका चिन्तामा ध्यान दिएको छ। यो तल्लो तहमा सामुदायिक वनलाई सहयोग गर्ने राष्ट्रिय तहको रेड शासन र भुक्तानी संयन्त्रको डिजाइन र सञ्चालनमा उनीहरूलाई संलग्न गराएर गरिएको हो।
परियोजनाका क्षमता अभिवृद्धि गतिविधिमार्फत स्थानीय समुदायलाई कार्बन भण्डार मापन गर्न तालिम दिइएको छ र त्यसरी समुदायभित्र प्राविधिक सीप विकास भएको छ। नेपालमा रेड संयन्त्रको क्षमता अभिवृद्धि र संस्थागतीकरण जस्ता विषयमा प्रचार सामग्री विकास गरिएका छन्। धेरै सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहले रेडका व्यवस्थालाई आफ्नो सामुदायिक वनको विधान र सञ्चालन वन व्यवस्थापन योजना (ओएफएमपी) मा समावेश गर्न आत्मसात् गरेका छन्। समुदायले तीनै जलाधारमा घरधुरी तहमा वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन गरेर वन कार्बन भण्डार बढाउने गतिविधि सुरु गरेका छन्। केही यस्ता छन्:
यी गतिविधिका परिणामस्वरूप यी तीन सामुदायिक वनको सन् २०११ को कार्बन भण्डार २७,३९१.६ टन कार्बन (१,००,४३५.८ टन कार्बन डाइअक्साइड (CO2) ग्यास बराबर) ले बढ्यो, जसमा कार्बन सञ्चिति प्रति हेक्टर प्रति वर्ष १.३२ देखि ५.३१ टनको दायरामा रह्यो। हिमाली क्षेत्रका करिब ७५ लाख हेक्टर समेट्ने यी समुदाय–व्यवस्थित वन प्रमुख कार्बन सोख्ने स्रोत हुन्।
परियोजनाले राष्ट्रिय रेड+ रणनीति विकासको आधार बन्ने वन कार्बन ट्रस्ट फन्ड (एफसीटीएफ) र लाभ बाँडफाँड संयन्त्र स्थापना गरेको छ। जून १४, २०११ मा सरकारको रेड–वन तथा जलवायु परिवर्तन प्रकोष्ठ, वन तथा भू–संरक्षण मन्त्रालय, नेपाल आदिवासी जनजाति महासङ्घ (नेफिन), एन्साब, इसिमोड, फेकोफन र जोशी एन्ड भण्डारी कम्पनीका सदस्य समावेश बहु–सरोकारवाला कार्यदलले नोराडको १,००,००० अमेरिकी डलर बीउ अनुदानमार्फत एफसीटीएफ औपचारिक रूपमा स्थापना गर्यो। एफसीटीएफ ले गत जुनमा कार्यदलले तय गरेका चार आधारभूत तत्त्वका आधारमा तीन जलाधारबीच ९५,००० अमेरिकी डलर वितरण गर्यो:
यी तत्त्वका आधारमा चरनावती जलाधारले $४५,५३४.९३, खयरखोलाले $२१,९०४.९४ र लुँडीखोला जलाधारले $२७,५६०.१३ पायो। जलाधार तहका एफसीटीएफ सल्लाहकार समितिले कोष निकासा हुँदा सञ्चिति कोषका लागि प्रयोग गर्ने रकम निर्धारण गरे (लुँडीखोलाले रु १,५०,००० (२,१४२.८६ अमेरिकी डलर), खयरखोलाले रु १,००,००० (१,४२८.५७ अमेरिकी डलर) र चरनावतीले रु १,००,००० (१,४२८.५७ अमेरिकी डलर) सञ्चिति कोष राखे)। बाँकी रकम लुँडीखोलाका सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहबीच वितरण गरियो। खयरखोला एफसीटीएफ सल्लाहकार समितिले आधा रकम राखेर आधा मात्र वितरण गर्यो। वितरणयोग्य रकमको आधा राख्नु सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहले योजना अनुसार गतिविधि गरून् भन्ने सुनिश्चित गर्न गरिएको थियो। सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहले वन विनाश र वन क्षयीकरण घटाउने गतिविधिमा रकम खर्च गर्नुपर्छ। गतिविधिमा वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन, वन कार्बन भण्डारको संरक्षण, वनको दिगो व्यवस्थापन, जैविक विविधता संरक्षण, वन कार्बन भण्डार वृद्धि, गरिबी न्यूनीकरण/जीविकोपार्जन सुधार गतिविधि, वन कार्बन अनुगमन, रेड र जलवायु परिवर्तनबारे चेतना जगाउने र क्षमता अभिवृद्धि, र एफसीटीएफको लेखापरीक्षण र तथ्याङ्कको प्रमाणीकरण समावेश हुनुपर्छ।
परियोजनाबारे थप पढ्नुहोस् >>>
नर्वेजियन विकास सहयोग एजेन्सी (नोराड) विकास सहयोगका लागि नर्वे राज्यको निर्देशनालय हो। एजेन्सीले सहायता कोषको प्रभावकारी व्यवस्थापनमा योगदान दिने र नर्वेको विकास सहयोगको गुणस्तर सुनिश्चित र मूल्याङ्कन गर्ने लक्ष्य राख्छ
जैविक कृषि: नेपालमा आय आर्जनको आशाजनक क्षेत्र
नेपालको कृषि उत्पादन प्रणाली अत्यन्त एकीकृत र अन्तरसम्बन्धित छ र निर्वाहमुखी खेतीले चिनिन्छ। अधिकांश किसान समुदायसँग ०.५ हेक्टरभन्दा कम अत्यन्त सानो जमिन छ। नेपालमा खेती सधैँ स्वस्थ र पारिस्थितिक प्रणालीका अन्तरसम्बन्धित तत्त्व – माटो, बिरुवा, पशु र मानिस – को स्वस्थ अस्तित्व प्रवर्द्धन गर्ने उत्पादन प्रविधिमा आधारित रहेको छ। नेपालका पहाडी क्षेत्रमा कृत्रिम रूपमा उत्पादित मल र कीटनाशकको प्रयोग मुश्किलले मात्र भएको छ वा कहिल्यै भएको छैन। कृषिको व्यावसायीकरणको आगमनले वातावरणीय समस्या झन् बढाएको छ र त्यसमाथि जलवायु परिवर्तनले प्रतिकूल मौसममा सामना गर्ने सीमित विकल्प भएका समुदायलाई असर गर्दैछ। त्यसैले किसानहरू अहिले उपलब्ध जमिन, पानी र श्रमबाट पारिस्थितिक वा सामाजिक हानिबिना बढी उत्पादन गर्न र जलवायु परिवर्तनसँग जुध्ने क्षमता बढाउन मद्दत गर्ने खेती प्रणाली अन्वेषण गर्दै छन्। जैविक कृषि आर्थिक, स्वास्थ्य र वातावरणीय पक्षमा गति लिँदै गरेको यस्तै सम्भावित क्षेत्र हो।
सहरिया जनतामा जैविक उत्पादन, विशेषगरी तरकारीको प्रवृत्ति बढ्दो छ। क्रयशक्ति, शिक्षा र जैविक खाद्यको स्वास्थ्य र गुणस्तरबारे चेतना र उपभोक्ताको स्वस्थ खाद्यका लागि तिर्न इच्छाशक्ति बढेकाले सहरी क्षेत्रमा जैविक रूपमा उमारिएका तरकारीको माग बढेको छ। यसले जैविक उत्पादनको मूल्य निर्धारणको स्थापित संरचना नभए पनि जैविक मूल्य र प्रिमियमको अस्पष्ट संयन्त्र पनि सिर्जना गरेको छ। नेपालमा जैविक कृषिका बजार अभ्यासले अभ्यासलाई पारिश्रमिक दिने उद्यमका रूपमा अघि बढाइरहेका व्यक्तिगत किसान, उद्यमी र सहकारी देखाउँछन्। उदाहरणका लागि, नेपालका जैविक फार्म उद्यमीमध्ये एक – साङ्गास्थित आशापुरी जैविक फार्मका श्री प्रेम लामा, जसले करिब ५ हेक्टर जमिनमा खेती गर्दै आएका छन्, दैनिक करिब ३०० केजी जैविक उत्पादन बेच्छन् र मासिक रु ५,००,००० (६,२५० अमेरिकी डलर) भन्दा बढी आम्दानी गर्छन्। उनले काठमाडौँका रेस्टुरेन्ट र तारे होटललाई ग्राउन्ड एप्पल, सिताके च्याउ, काउली, बन्दाकोबी र काँक्रो सहित ५० भन्दा बढी जैविक उत्पादन उपलब्ध गराउँछन्। उनले सिङ्गापुरमा सतावरी, ग्राउन्ड एप्पल र च्याउ निर्यात पनि गर्दै आएका छन्। हाल अर्गानिक भिलेज, खेती बजार, अर्गानिक वर्ल्ड र फेयर फ्युचर जस्ता धेरै निजी कम्पनी स्थानीय किसानसँगको साझेदारीमा देशका विभिन्न भागबाट काठमाडौँ उपत्यकामा जैविक उत्पादन ल्याइरहेका छन्। यसबाहेक, काठमाडौँ र पोखरामा विशेषगरी सम्भ्रान्त समाज र पर्यटकलाई लक्षित गरेर धेरै जैविक पसल बढ्दै छन्।
नेपालमा जैविक कृषि क्षेत्र गति लिँदै गर्दा नेपाल मसला, सुगन्धित तेल र औषधीय वनस्पति, ताजा फलफूल र तरकारी जस्ता धेरै सम्भावित उत्पादनको घर भएकाले यसमा प्रतिस्पर्धात्मकताको ठूलो दायरा पनि छ। नेपालको कृषि भूमिको उल्लेख्य क्षेत्रफल स्वतः जैविक पनि छ र क्रमशः बढ्दै छ। राष्ट्रिय जैविक कृषि मान्यता निकाय (एनओएएबी) र जैविक कृषि उत्पादन र प्रशोधन प्रणालीसम्बन्धी राष्ट्रिय समन्वय समिति (एनसीसीओएपीपीएस) को हालैको स्थापना र जैविक कृषिलाई सहयोग गर्ने नीतिसँगै क्षेत्रका लागि अनुकूल वातावरण पनि नेपालमा अनुकूल देखिन्छ। जैविक कृषिका लागि राष्ट्रिय मापदण्ड पनि स्थापना भई सरकारले अनुमोदन गरेको छ, र दुई प्रमाणीकरण प्रणाली (आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली र सहभागितामूलक ग्यारेन्टी प्रणाली) का कार्य निर्देशिका विकास गरिँदै छन्, जसले अन्तर्राष्ट्रिय र घरेलु बजारको फाइदा लिन महत्त्वपूर्ण औजारको काम गर्नेछन्। पछिल्लो प्रमाणीकरण योजना विशेषगरी स्थानीय बजारमा उच्च माग भएका तर प्रमाणीकरणको उच्च लागि तिर्न नसक्ने साना किसानका लागि हो।
माटोको उर्वराशक्ति र नाइट्रोजन आगत बढाउन र खाद्य सुरक्षा सम्बोधन गर्न जैविक कृषिको भूमिका सुविदित छ। हालको मूल्य दर र वृद्धि सम्भावनामा आधारित एन्सावले गरेको जैविक कृषिको सहभागितामूलक मूल्याङ्कनले यो क्षेत्रमा सहर नजिकका क्षेत्रमा आय आर्जनको उच्च सम्भावना रहेको पनि देखाउँछ। यसका अतिरिक्त, यसले युवालाई संलग्न गराउन सक्छ र त्यसरी राम्रा जीविकोपार्जन अवसर र उच्च आम्दानीको खोजीमा सहर र विदेश जाने युवाको हालको चिन्ताजनक दर घटाउन सक्छ।
एन्सावको नीति, अनुसन्धान र नेटवर्क कार्यक्रमबारे जान्नुहोस् >>>
एन्सावका कार्यक्रमबारे थप जान्नुहोस् >>>
प्रकाशनहरू
समुदायद्वारा व्यवस्थित वनमा कार्बन भण्डार मापनसम्बन्धी निर्देशिका
एन्सावले सन् २०१० मा समुदायद्वारा व्यवस्थित वनमा कार्बन भण्डार मापनसम्बन्धी निर्देशिका प्रकाशन गर्यो, जसको दोस्रो संस्करण सन् २०११ मा प्रकाशित भयो। यो प्रकाशनले वन भूउपयोग प्रणालीले सञ्चित गरेको कार्बन मापन गर्ने विधि, प्रक्रिया र चरण वर्णन गर्छ। निर्देशिकाले वन कार्बन मापनमा विश्वव्यापी रूपमा स्वीकृत उपकरण, औजार, विधि, प्रक्रिया र मापदण्ड परिचय गराउँछ र नेपालको विशिष्ट सन्दर्भमा तिनलाई अझ कुशल र प्रभावकारी ढङ्गले प्रयोग गर्ने विस्तृत विधि दिन्छ।
थप जान्नुहोस् र डाउनलोड गर्नुहोस् >>>
बजार मूल्य
Nepal
India
Prickly Ash
95
114
-
Indian Gooseberry
92.5
85
Sweetflag
82.5
262
Chiretta
607.5
860
-
Spikenard
450
-
744
Indian Mastiche
280
860
Madder
95
138
Rugwort
152.5
222
Long Piper
462.5
1126
Wild Asparagus
375
-
538
Soap Nut
21.5
-
36
Soap Pod
28
55
Indian Valerian
162.5
556
अक्टोबर २०१२ को मूल्य रु/केजी मा। नेपालका लागि दुई बजार (काठमाडौँ र नेपालगञ्ज) र भारतका लागि चार बजार (दिल्ली, टनकपुर, लखनउ र कोलकाता) को औसत। अघिल्लो महिनाको तुलनामा भिन्नता गणना गरिएको।
पूर्ण मूल्य सूची (३३ उत्पादन) हेर्नुहोस्
ताजा खबर
ग्लोबल ग्रिनग्रान्ट्स फन्डले सामुदायिक खानेपानी आयोजनाका लागि एन्सावलाई पुरस्कृत गर्यो
The ग्लोबल ग्रिनग्रान्ट्स फन्ड ले एन्सावलाई यसका परोपकारी गतिविधिका लागि ४०,००० अमेरिकी डलरको अनुदान प्रदान गरेको छ। यस अनुदानबाट एन्सावले उत्तरपूर्वी सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको अत्तरपुर गाउँ विकास समिति (गाविस) का सिक्रे, प्युखर्क, ताम्चे, चिप्ले र डोभान बस्तीका समुदायसँग स्वच्छ खानेपानी आयोजनाको निर्माण, मर्मत र सम्भारमा काम गर्नेछ। एन्सावले यसअघि गत वर्ष ग्लोबल ग्रिनग्रान्ट्स फन्डको अनुदानमा दोलखाको घुल्घुले मास्डिङ कप्ती सामुदायिक खानेपानी उपभोक्ता समितिलाई सामुदायिक खानेपानी आयोजनामा काम गरेको थियो।
एन्सावका हालका परियोजनाबारे थप पढ्नुहोस् >>>
कार्यक्रमहरू
गैरकाष्ठ वन पैदावारको सहभागितामूलक सूचीकरणसम्बन्धी तालिम
एन्सावले अगस्ट २० देखि २४, २०१२ सम्म गैरकाष्ठ वन पैदावार (एनटीएफपी) को सहभागितामूलक सूचीकरणसम्बन्धी पाँच दिने आवासीय तालिम कार्यक्रम आयोजना गर्यो। ग्रामीण विकास टुलकिटको तालिम आवश्यकता मूल्याङ्कनपछि एन्सावले सन् २०१२ मा गैरकाष्ठ वन पैदावार (एनटीएफपी) को सहभागितामूलक सूचीकरण, र उद्यमशीलता विकास र व्यवसाय योजनासम्बन्धी तालिम आयोजना गर्ने निर्णय गर्यो। जिल्ला वन कार्यालय, बहु–सरोकार वन कार्यक्रम र सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह सहित विभिन्न संस्थाका जम्मा २१ सहभागीले छानिएका एनटीएफपीको कुल भण्डार र सङ्कलनयोग्य परिमाण निर्धारण गर्ने र वन व्यवस्थापन हस्तक्षेपका विशिष्ट सिफारिस निकाल्ने व्यावहारिक विधि र औजार सिके।
उद्यमशीलता विकास र व्यवसाय योजनासम्बन्धी तालिम
एन्सावले डिसेम्बर १० देखि १४, २०१२ सम्म उद्यमशीलता विकास र व्यवसाय योजनासम्बन्धी अर्को पाँच दिने आवासीय तालिम कार्यक्रम आयोजना गर्यो। गैरकाष्ठ वन पैदावार, पशुपन्छी, इको–पर्यटन, ग्रामीण जीविकोपार्जन र साना उद्यम क्षेत्रमा काम गर्ने विभिन्न संस्थाका २३ सहभागी तालिममा उपस्थित थिए। एन्सावका प्रशिक्षकले संस्थाका लामो समयदेखि परीक्षण गरिएका विधि र औजार प्रयोग गरेर उद्यमशीलता र व्यवसाय योजनाबारे व्यावहारिक ज्ञान र सीप प्रदान गरे। ब्रिकेट, रिठा र सुगन्धित तेल उद्यम क्षेत्रका तीन उद्यमीले तालिमका क्रममा आफ्ना घटना पनि प्रस्तुत गरे। तालिम अवधिभर सहभागीहरूले चार समूहमा बाख्रा, सुगन्धित तेल, सिस्नो पाउडर र बेमौसमी तरकारी (गोलभेँडा र काउली) का विस्तृत व्यवसाय योजना तयार गरे।
मूल्य शृङ्खला विश्लेषण, व्यवसाय विकास सेवा र बजारीकरणसम्बन्धी तालिम
एन्सावले एटीआईएस–कर्णाली परियोजनाअन्तर्गत अक्टोबर ८ देखि ११, २०१२ सम्म नेपालगञ्जमा समुदाय तहका सहजकर्ताका लागि मूल्य शृङ्खला विश्लेषण, व्यवसाय विकास सेवा (BDS) र बजारीकरणसम्बन्धी आवासीय तालिम आयोजना गर्यो। एन्सावका प्रशिक्षकले उद्यमी, व्यवसाय विकास सेवाप्रदायक र समुदाय तहका सङ्गठनका कर्मचारी सहित २० सहभागीलाई मार्गदर्शन गरे। तालिम मूल्य शृङ्खलाको अवधारणा, मूल्य शृङ्खला छनोट मापदण्ड, मूल्य शृङ्खला नक्सा तयारी, सान्दर्भिक व्यवसाय विकास सेवाको पहिचान र पहुँच, र प्राकृतिक स्रोतमा आधारित उद्यमका लागि बजारीकरणका अवधारणामा केन्द्रित थियो। विभिन्न समूहमा सहभागीहरूले नेपालका क्रमशः मुगु, जुम्ला र हुम्ला जिल्लाका कुटकी (Picrorrhiza kurroa), जटामसी (Valeriana jatamansi) र अतिस (Aconitum sp.) को मूल्य शृङ्खला नक्सा तयार गरे। तालिमबारे बोल्दै एक सहभागी र नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ (नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ) का जिल्ला अध्यक्ष श्री नरबहादुर रोकायाले तालिम प्राकृतिक स्रोत उत्पादनको मूल्य शृङ्खलाको प्रक्रिया र विश्लेषण बुझ्न उपयोगी भएको र आफूले सिकाइ जिल्ला तहका सरोकारवालासँग साझा गर्ने बताए।
उद्यमशीलता विकासमा प्रशिक्षकको प्रशिक्षण
एन्सावले सेप्टेम्बर ६ देखि ९, २०१२ सम्म मुगुको रारामा उद्यमशीलता विकासबारे चार दिने तालिम आयोजना गर्यो। उद्यमी, व्यवसाय विकास सेवाप्रदायक र निम्न संस्थाका कर्मचारी सहित ३७ सहभागी Karnali Integrated Rural Development and Research Center (किर्डार्क), Rural Development Group Programme (आरडीजीपी), Rural Community Development Center (आरसीडीसी), वुमन वेलफेयर सर्भिस (WWS), जिल्ला वन कार्यालय र मुगु, हुम्ला र जुम्ला जिल्लामा व्यवसाय विकास सेवा सहयोग गर्न सक्ने इच्छुक व्यक्तिलाई समुदाय तहमा उद्यमशीलता कसरी पोषण गर्ने र त्यसरी जिल्लामा प्राकृतिक स्रोतमा आधारित उद्यम स्थापना गर्ने सहजीकरणबारे तालिम दिइयो।
एन्सावले प्रदान गर्ने तालिमबारे थप जान्नुहोस् >>>
सङ्क्षेपमा
एन्सावले पाकिस्तानमा एमएपी स्रोत सूचीकरण सहयोग गर्यो
एन्सावले आफ्नो प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गरायोMennonite Economic Development Association (एमईडीए) पाकिस्तान टोलीलाई पाकिस्तानको स्वात जिल्लामा औषधीय तथा सुगन्धित वनस्पति (एमएपी) स्रोत सूचीकरण गर्न। जैविक विविधता, पारिस्थितिक प्रणाली सेवा र जलवायु परिवर्तन कार्यक्रम व्यवस्थापक डा. कल्याण गौली र वन प्राविधिक श्री सागर गोदार क्षेत्रीले सेप्टेम्बर ११–१४, २०१२ मा पाकिस्तानको इस्लामाबादमा तालिम दिए। तालिम स्वात, माथिल्लो दिर र शाङ्लाका स्थानीय गैरसरकारी संस्थाका प्राविधिक कर्मचारी र समुदायका व्यक्तिलाई दिइयो। एन्सावले क्षेत्रमा एनटीएफपी सूचीकरण सञ्चालन गर्यो र तथ्याङ्क विश्लेषणपछि निष्कर्ष एमएपी उद्यमी र मूल्य शृङ्खलाका अन्य साझेदारलाई प्रस्तुत गर्नेछ।
एन्सावको क्षमता अभिवृद्धि र सेवा पोर्टफोलियोबारे जान्नुहोस् >>>
एन्सावले भुटानमा नर्सरी हुर्काउने प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गरायो
एन्सावले आफ्नो प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गरायो एसएनभी Bhutan सतुवा (Paris polyphylla) र चिराइतो (Swertia chirayita) (चिराइतो सूचना पत्रका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस्) को नर्सरी प्रविधि नोभेम्बरमा विकास गर्न। एन्सावका अनुसन्धान अधिकृत नविन जोशी र नर्सरी प्राविधिक श्यामबाबु बस्न्यातले समद्रुपजोङ्खरका लौरी र गोम्दारका वन क्षेत्र अधिकारी र गैरकाष्ठ वन पैदावार (एनटीएफपी) समूह सदस्यलाई नर्सरी हुर्काउने, बीउ सङ्कलन विधि, पानी हाल्ने प्रणाली र रोप्ने विधिमा तीन दिने प्रत्यक्ष तालिम दिए। सेवाको अंशका रूपमा एन्सावले तालिमका आधारमा यी दुई वनस्पति प्रजातिको नर्सरी हुर्काउनेबारे क्षेत्र पुस्तिका पनि विकास गर्नेछ।
२७ एनटीएफपीका लागि व्यवस्थापन पर्चा हेर्नुहोस् >>> १२ एनटीएफपीका सूचना पत्र हेर्नुहोस् >>>
