लेखक: एन कुन्ट्ज र भीष्म सुवेदी प्रकाशक: एसआरडीआईएस भाषा: अङ्ग्रेजी प्रकाशन मिति: फेब्रुअरी, १९९८ पृष्ठ सङ्ख्या: उपलब्ध छैन मूल्य: निःशुल्क
यस केसले हामीलाई धेरै प्रमुख पाठ दिएको छ, जसमध्ये अधिकांश समुदायमा आधारित स्रोत व्यवस्थापनमा रुचि राख्ने अधिकांश समूहमा लागू हुन्छन् भन्ने हामी ठान्छौँ।
- संयुक्त उद्यम/संरक्षण परियोजना प्रभावकारी हुन कुनै क्षेत्र अत्यन्त क्षयीकरण भएको वा अत्यन्त अछुतो हुन सक्दैन। यदि कुनै क्षेत्र अत्यन्त अछुतो छ भने मानिसलाई संरक्षणको महत्त्व महसुस गराउन गाह्रो हुन्छ; अत्यन्त क्षयीकरण भएको छ भने उद्यम गतिविधि सुरु गर्नुअघि पुनर्स्थापनाको काम गर्नुपर्छ।
- आर्थिक गतिविधि समुदायसँग प्रवेशबिन्दु हुनुपर्छ। जैविक अनुगमन र संरक्षण शिक्षा पनि सुरुदेखि नै सुरु गर्नुपर्ने भए तापनि आर्थिक लाभले समुदायका सदस्यको विश्वास र सम्मान जित्छ र उनीहरूलाई स्रोत व्यवस्थापनका मुद्दामा चाँडै रुचि जगाउँछ।
- एन्साब र एटीआईजस्ता अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्थाले समुदायमा आधारित स्रोत व्यवस्थापनमा उत्प्रेरक भूमिका खेल्नुपर्छ, तर गतिविधिको दीर्घकालीन दिगोपना र दोहोर्याउनका लागि स्थानीय र राष्ट्रिय तहका संस्थालाई सुरुदेखि नै प्रक्रियामा एकीकृत गर्नुपर्छ।
- सरकार, गैरसरकारी संस्था, निजी क्षेत्र, सामुदायिक समूह र अनुसन्धान संस्थालाई एकै ठाउँमा ल्याउने मञ्च नीति कार्यान्वयन रणनीतिबारे खुला संवाद र प्रभावकारी प्रतिक्रियाका लागि अत्यावश्यक छन्।
- अन्तिम तर कम महत्त्वपूर्ण होइन, समुदायसँग स्रोतमाथि आर्थिक नियन्त्रण हुनुपर्छ। स्वामित्व मात्र पर्याप्त हुँदैन। समुदायले आफ्ना प्राकृतिक स्रोत प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थापन गर्न प्राविधिक, व्यवस्थापन र बजारीकरण विशेषज्ञतामा पहुँच पनि पाउनुपर्छ।
