लेखकहरू: बि. पी. सुवेदी, एस. भट्टराई र एस. खनाल प्रकाशन: परिवर्तनशील विश्वमा पर्वतीय वन – मूल्य साकार पार्ने, चुनौती सम्बोधन गर्ने प्रकाशक: एफएओ र एसडीसी भाषा: अङ्ग्रेजी प्रकाशन मिति: डिसेम्बर २०११
सन् २००९ मा एसिया नेटवर्क फर सस्टेनेबल एग्रिकल्चर एण्ड बायोरिसोर्सेज (एन्साब) र साझेदारहरूले वन संरक्षण, दिगो वन व्यवस्थापन र कार्बन भण्डार अभिवृद्धिमार्फत वन विनाश र क्षयीकरणबाट हुने उत्सर्जन घटाउन सामुदायिक वन व्यवस्थापनका लागि शासन र भुक्तानी प्रणालीको डिजाइन र कार्यान्वयन गर्ने परियोजना सुरु गरे (रेड–प्लस)। १०५ वटा सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहले व्यवस्थापन गरेको १०,२६६ हेक्टर वनमा कार्यान्वयन भएको परियोजनाले वन विनाश र वन क्षयीकरणका कारक पहिचान गरेको छ, स्थानीय समुदायलाई कार्बन भण्डार मापन गर्न तालिम दिएको छ, र प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष कार्बन न्यूनीकरण हस्तक्षेप सुरु गरेको छ। यीमा वृक्षारोपण, आगलागी रोकथाम, नियन्त्रित चरन र सुधारिएको वन व्यवस्थापन अभ्यास समावेश छन्, जसका पूरकका रूपमा बायोग्यास र सुधारिएको चुल्हो अपनाउने र निजी जग्गामा घाँसपात उत्पादन गरिएको छ। सन् २०११ मा यी सामुदायिक वनको कार्बन भण्डार १,००,४३६ टनले बढ्यो।
समुदायले वन कार्बन ट्रस्ट कोष र भुक्तानी संयन्त्रबाट कार्यसम्पादनमा आधारित प्रोत्साहनसहित संरक्षण र अनुकूलन गतिविधि पनि विकास गरेका छन्। यी नतिजाबाट उत्साहित भएर एन्साब र संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय वातावरण कार्यक्रम तथा फरेस्ट स्टुअर्डसिप काउन्सिलको अन्तर्राष्ट्रिय केन्द्रलगायत अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूले वन कार्बनलाई पर्यटन र जलीय सेवाजस्ता अन्य पारिस्थितिक प्रणाली सेवासँग मिलाएर बढी लाभका लागि भू–परिधि तहमा प्रमाणीकरण गर्ने परियोजना विकास गरेका छन्।
यी अनुभवले समुदायमा आधारित, उद्यममुखी वन व्यवस्थापन स्थानीय तहको जलवायु परिवर्तन अनुकूलन र न्यूनीकरणको अत्यावश्यक अङ्ग हो भन्ने देखाउँछन्। स्थानीय संरक्षकलाई आर्थिक प्रोत्साहन प्रदान गर्नाले वन विनाश उल्टाउन सहयोग गर्छ, पारिस्थितिक प्रणाली सेवाको निरन्तर प्रवाहका लागि प्राकृतिक सम्पदाको भण्डार बढाउँछ, र जलवायु परिवर्तनसँग अनुकूलन गर्ने र न्यूनीकरण गर्ने स्थानीय समुदायको क्षमता सुदृढ गर्छ।
