अमेरिकामा आधारित प्रमुख प्राकृतिक सौन्दर्य उत्पादन कम्पनी एवेडाको सन् २००८ को बिदा उपहार सेटमा नेपालको हस्तनिर्मित लोक्ताको बोक्राको कागज प्रस्तुत गरिएको छ। एवेडाका उत्पादनलाई सुन्दर ढङ्गले प्रस्तुत गर्दै, नेपाल हिमालका स्थानीय समुदायले राम्रोसँग व्यवस्थापन गरिएका वनबाट सङ्कलन गरेको यो असाधारण टिकाउ र आकर्षक कागजले सीमान्तकृत समुदाय समूहलाई गरिबीसँग प्रभावकारी रूपमा लड्न, जीवनस्तर सुधार्न र विश्वव्यापी महत्त्वका जैविक विविधता क्षेत्र जोगाउन मद्दत गरिरहेको छ। एवेडाले प्रयोग गरेको नेपाली लोक्ता कागज विश्वमै पहिलो फरेस्ट स्टिवार्डसिप काउन्सिल (एफएससी) प्रमाणित हस्तनिर्मित कागज हो।
“एवेडा र हिमालयन बायो ट्रेड प्रा. लि. (एचबीटीएल) — कागज जहाँबाट लिइन्छ, त्यो समुदायमा आधारित प्राकृतिक उत्पादन प्रशोधन र व्यापार कम्पनी — बीचको प्रभावकारी सहकार्य वन उत्पादन मूल्य शृङ्खलाको दिगो विकासका लागि सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह र समुदायमा आधारित वन उद्यमको क्षमता सुदृढ गर्न वर्षौँको समन्वयात्मक प्रयासको नतिजा हो,” एन्सावका कार्यकारी निर्देशक डा. भीष्म सुवेदी भन्छन्।
समुदायमा आधारित उद्यममुखी समाधानमार्फत जैविक विविधता संरक्षण र सामुदायिक विकासका लक्ष्य अघि बढाउने आफ्नो प्रयास जारी राख्दै एन्साब (एसिया नेटवर्क फर सस्टेनेबल एग्रिकल्चर एन्ड बायोरिसोर्सेस) ले सन् २००२ मा फरेस्ट स्टिवार्डसिप काउन्सिल (एफएससी) प्रमाणीकरण भित्र्यायो। एन्सावले नेपालका अनौठा गैरकाष्ठ वन पैदावार प्रवर्द्धन गर्न निजी–सार्वजनिक गठबन्धन समन्वय गर्छ। गठबन्धनमा गैरसरकारी संस्था, सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह, स्थानीय वन उत्पादन कम्पनी, रेनफरेस्ट एलायन्स र एवेडा समावेश छन्। सुरुमा यूएसएआईडी, फोर्ड फाउन्डेसन र एसएनभीले सहयोग गरेको यो प्रयासले सामुदायिक वन उपभोक्ता महासङ्घ नेपाल (फेकोफन) लाई एफएससी समूह प्रमाणीकरणका लागि स्रोत व्यवस्थापकका रूपमा सफलतापूर्वक विकास गर्यो र एसियामा पहिलो समुदायमा आधारित गैरकाष्ठ वन पैदावार (एनटीएफपी) एफएससी प्रमाणीकरण प्राप्त गर्न सक्षम बनायो। त्यसैगरी, एचबीटीएल सहित आठ वनमा आधारित उद्यमले एफएससी चेन अफ कस्टडी प्रमाणीकरण प्राप्त गरे। यो र नेपालमा एन्सावका अन्य आर्थिक प्रोत्साहनमा आधारित जैविक विविधता संरक्षण कार्यक्रमका हस्तक्षेपले सन् २००६ मा ६५,००० ग्रामीण महिला र पुरुषका लागि ५५.४ लाख अमेरिकी डलरको आर्थिक लाभ दिएको छ र नेपालमा ८५,००० हेक्टर वन र चरन क्षेत्रलाई सुधारिएको सामुदायिक व्यवस्थापनमा ल्याएको छ।
एफएससी प्रमाणीकरण वातावरणीय र सामाजिक दृष्टिकोणबाट ठूलो उपलब्धि हो, तर यो उच्च मूल्यका अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा उत्पादन राख्ने एक कदम मात्र हो। एवेडासँगको साझेदारीमा एन्साब र इन्टरप्राइजवर्क्स/भिटा (ईडब्लूभी) ले अगुवाइ गरेको क्षमता विकास, उद्यम विकास र उत्पादन आपूर्ति शृङ्खला विकास उत्तिकै महत्त्वपूर्ण थिए, बरु बढी नै। “एवेडाको प्याकेजिङ हेरेर उत्पादन किन्ने सामान्य खरिदकर्तालाई उत्पादनलाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डमा पुर्याउन, सबै निर्यात र आयात नियमको पालना गर्न र उच्चतम वातावरणीय र सामाजिक मापदण्ड पूरा गर्ने उद्यम नाफामूलक रूपमा व्यवस्थापन गर्न स्थानीय समुदायको आधारभूत व्यावसायिक सीप विकास गर्न कति विशेषज्ञता चाहिन्छ भन्ने थाहा हुँदैन,” ईडब्लूभीकी वरिष्ठ कार्यक्रम सल्लाहकार एन कुन्ट्ज भन्छिन्।
नेपाली उद्यमलाई एवेडाको अमूल्य सल्लाह र सहयोगले उनीहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय खरिदकर्ताका आवश्यकता, आयात गर्ने देशका नियमन पूरा गर्ने र बजारमा आफ्ना उत्पादन फरक बनाउने सफल उद्यम बन्न सक्षम बनायो। एवेडाले एचबीटीएल लाई उत्पादन दक्षता र गुणस्तर एकरूपता सुधार्न सघाउन लगानी गर्यो। “नेपालका दिगो रूपमा उत्पादित प्राकृतिक उत्पादनको मूल्य शृङ्खलामा एवेडा जस्तो स्तरको अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनी हुनु र ग्रामीण समुदायमा आधारित वन उद्यमसँग बलियो सम्बन्ध र फलस्वरूप सङ्गठित सामुदायिक समूहका व्यक्तिको आम्दानी बढ्नुले गरिबीले ग्रस्त तर जैविक विविधतामा धनी नेपाल हिमालका क्षेत्रमा वन स्रोतको दिगो उपयोगलाई प्रोत्साहित गर्ने शक्तिशाली प्रणाली निर्माण गर्दैछ,” डा. सुवेदी भन्छन्।
गरिबीसँग लड्ने नेपाली सामुदायिक वन पहलप्रति निरन्तर प्रतिबद्धताका लागि एन्सावले एवेडालाई धन्यवाद दिन्छ। एस्टी लाउडर कम्पनीज इन्कको पूर्ण स्वामित्वमा रहेको सहायक कम्पनी एवेडा कर्पोरेसन विश्वव्यापी सौन्दर्य कम्पनी हो, जसले वातावरण संरक्षण, स्रोत संरक्षण र आदिवासी समुदायलाई सहयोग गर्ने प्रतिबद्धतासहित वनस्पतिमा आधारित कपाल हेरचाह, छाला हेरचाह, मेकअप र जीवनशैली उत्पादन बनाउँछ। सन् १९७८ मा स्थापना भएदेखि एवेडा सामाजिक र वातावरणीय रूपमा जिम्मेवार तरिकाले व्यवसाय सञ्चालनमा लामो समयदेखि अग्रणी रहेको छ।
