२४ अप्रिल २०००
एनएनएन सल्लाहकार समूहको आठौँ बैठक सोमबार, अप्रिल २४, २००० मा काठमाडौँको बालुवाटारस्थित सेसी कार्यालयमा बस्यो। बैठकको अध्यक्षता सेसीका श्री नेत्र बी. भण्डारीले गरे।
बैठकमा सहभागी व्यक्तिहरू:
बैठकका एजेन्डा:
छलफलको सारांश र बैठकको निष्कर्ष:
१. सहभागीहरूद्वारा साझेदारी श्री एन. बी. भण्डारीले सबै सहभागीलाई सेसीमा स्वागत गर्दै सबैलाई परिचय दिन र हालका अद्यावधिक साझा गर्न अनुरोध गरे।
फेकोफनका अध्यक्ष श्री हरिप्रसाद न्यौपानेले उपभोक्ता समूहलाई एनटीएफपीबारे चेतना जगाउने फेकोफनका गतिविधिबारे जानकारी दिए।
एनयूकेसीएफपी, बाग्लुङका भीएसओ श्री स्टुअर्ट डडली हकिङले सीन कार्यशालामा प्रस्तुत गरेको आफ्नो पत्रबारे जानकारी दिए। ‘धौलागिरिमा एनटीएफपी विकासका कार्य’ शीर्षकको उनको पत्रमा उपभोक्ता समूह र जिल्ला वन कार्यालयका कर्मचारीलाई दिइएको तालिम समावेश छ।
एसएनभीका एनटीएफपी उद्यम विकास अधिकृत श्री केन निकल्सनले बजार विश्लेषण विकास तालिमको ब्रोसर तयार भएको र चाँडै वितरण गरिने जानकारी सबैलाई दिए। तालिम मे २००० मा हुनेछ। उनले कर्णाली जिल्लामा एसएनभीको पीडीडीपी परियोजनाले स्थानीय तहमा बजार सूचना गतिविधिमा काम गर्न थालिसकेको पनि जानकारी दिए।
सेबेड/सेसीकी एनटीएफपी अनुसन्धान अधिकृत सुश्री सगुन बिष्टले आफू हाल एनटीएफपीको अनुसन्धान पक्षमा संलग्न रहेको र औषधीय तथा सुगन्धित वनस्पतिको दिगो विकास र व्यवस्थापनसम्बन्धी विधि विकास गर्दै गरेको जानकारी दिइन्।
उद्यम विकास अधिकृत श्री सूर्य बी. विनायीले बुडोलमा उद्यम विकास कार्यशाला (मार्च २७–३१, २०००) र सीन कार्यशाला (अप्रिल ८–९, २०००) जस्ता एन्सावले हालै सञ्चालन गरेका एनटीएफपी व्यवस्थापन तालिमबारे जानकारी दिए।
एनएससीएफपीका वन उद्यम प्रवर्द्धन अधिकृत श्री भवेश्वर दासले तालिम सामग्री विकासमा आफ्नो संलग्नता, एनएससीएफपीले रामेछापमा आयोजना गरेको एनटीएफपी व्यवस्थापन तालिम, एन्सावले आयोजना गरेको उद्यम विकास कार्यशाला र सीन कार्यशालामा सहभागिताबारे जानकारी दिए।
एनएएफका परियोजना संयोजक श्री शिवशङ्कर न्यौपानेले उपभोक्ता समूहका लागि एनटीएफपी नेटवर्किङ, नर्सरी स्थापना र सिन्धुपाल्चोकमा उपभोक्ता समूहको समूहद्वारा सानो क्षेत्रमा चिराइतो, लोक्ता र वज्रदन्ती जस्ता एनटीएफपी खेतीमा आफ्नो संलग्नताबारे जानकारी दिए।
केयर–नेपालका कृषि विशेषज्ञ श्री राजेन्द्र खनालले बाजुराका महिला समूहलाई लोक्तासम्बन्धी एक तालिम दिइएको जानकारी दिए। उनले अल्लो र भाङ्ग्रा बुनाइसम्बन्धी यस्तै तालिम दिने योजना भएको पनि बताए। उनले बाजुरा, बझाङ र अछाममा एनटीएफपीको सम्भावना हेर्न एकदिने कार्यशाला सञ्चालन गरिने जानकारी पनि दिए।
एफएओका कार्यक्रम अधिकृत श्री प्रतापमान श्रेष्ठले देशका विभिन्न भागमा वन तथा वातावरण परियोजनालाई सहयोग गर्न आफू संलग्न रहेको जानकारी दिए।
सेबेड/सेसीका कार्यक्रम अधिकृत (वन) श्री नेत्र भण्डारीले जनवरी र फेब्रुअरी २००० मा क्रमशः दादेलधुरा र जुम्लामा भएको एनटीएफपी कार्यशालामा आफ्नो संलग्नताबारे जानकारी दिए। उनले उपभोक्ता समूहको वित्तीय मूल्याङ्कन र वन उद्यम सेवाप्रदायकको मूल्याङ्कनबारे दुई अध्ययन सम्पन्न भएको पनि जानकारी दिए। सेसीले लौठसल्ला (Taxus baccata) प्रवर्द्धन गर्न किसानलाई डाबरसँग जोड्न पनि काम गरिरहेको उनले जानकारी दिए।
डाबर जस्ता ठूला कम्पनी र स्थानीय समुदायबीचको सम्झौता किसानको पक्षमा बढी हुनुपर्ने चिन्ता समूहबाट आयो। समुदायको हित सुनिश्चित, एकाधिकार सम्झौता, मूल्य घटाउने, भुक्तानी ग्यारेन्टी र सम्झौताको खुलासासम्बन्धी मुद्दा उठाइए। समुदायले उचित प्रतिफल पाउने सुनिश्चित गर्न प्रयास गर्नुपर्नेमा समूहले जोड दियो।
किसानले उचित लाभ पाइरहेका छन् भन्ने सुनिश्चित गर्न एनएनएनएजीले वास्तविक सम्झौता हेर्न ठेकेदारहरूसँग सम्पर्क गर्नुपर्ने सुझाव समूहबाट आयो। बजार विविधीकरण, ठूला कम्पनी र स्थानीय समुदायबीच निष्पक्ष सम्झौता र कानुनी सेवा सूचना/कानुनी व्यवस्था र घटनामा सहयोगका मुद्दामा छलफल भयो।
२. सञ्चालन नीति श्री एच. आर. ओझाले अघिल्लो एनएनएन–एजी बैठकले गठन गरेको कार्यदलको सुझावका आधारमा समीक्षा गरिएको संशोधित एनएनएन सञ्चालन नीति प्रस्तुत गरे। उनले कार्यदलको मुख्य सुझाव नेटवर्कले एनएनएनएजी र एनएनएनसीसी नामका दुई स्वतन्त्र तर अन्तरक्रिया गर्ने निकायसहित आफ्नो अनौपचारिक प्रकृति कायम राख्नुपर्ने भएको उल्लेख गरे। विचार थियो कि नेटवर्क हालसम्म चलिरहेको तरिकामै अनौपचारिक रूपमा चलिरहन सक्छ।
संशोधित सञ्चालन नीतिबारे विभिन्न टिप्पणी र सुझाव आए। केहीले एजी र सीसी छुट्टै हुनुपर्ने छैन र सीसी र एजीका लागि दुई फरक बैठक आवश्यक छैन भने। अरूले एनटीएफपी क्षेत्रका अनुभवी पेशाकर्मी समूहका रूपमा एजीले एनटीएफपी विकासका मुद्दा साझा, छलफल र विश्लेषण गर्न छुट्टै बैठक बस्नुपर्ने र मुख्यतः नीति निर्माता रहेको सीसीसँग नीतिगत मुद्दामा विश्लेषणात्मक सुझाव साझा गर्न अन्तरक्रिया गर्न सक्ने बताए।
नेटवर्कको वास्तविक प्रकृति र तत्त्व अझ सहभागितामूलक र अन्तरक्रियात्मक ढङ्गले अन्तिम रूप दिन र एनएनएनले बुझाएका एनटीएफपी नीतिगत सिफारिसको अवस्था समीक्षा गर्न पनि बैठकले अगस्ट ७, २००० मा एजी र सीसीको एकदिने संयुक्त बैठक गर्ने निर्णय गर्यो। आवश्यक तयारी गरी संयुक्त बैठक आयोजना गर्न निम्न सदस्यसहितको कार्यदल गठन गरियो।
कार्यदलको बैठक मे ८, २००० मा वाचमा हुनेछ।
एजी सदस्यले कार्यदलको माइन्युट एनएनएन साधारण सदस्यहरूमा वितरण गर्न पनि प्रस्ताव गरे। समूहले अनुवर्ती एनएनएनएजी बैठक अगस्ट ९, २००० मा फेकोफनमा गर्ने निर्णय पनि गर्यो।
३. नेपालको एनटीएफपी क्षेत्रमा रणनीतिक अनुसन्धानका आवश्यकता श्री एच. आर. ओझाले अघिल्लो एनएनएनएजी बैठकले अनुसन्धान आवश्यकतामा काम गर्न गठन गरेको कार्यदल समूहका सदस्यहरूको व्यस्त तालिकाका कारण बैठक बस्न नसकेको जानकारी दिए। यसका लागि निम्न सदस्यले भेट्ने निर्णय गरे।
भवेश्वर दास, एनएससीएफपी; केन निकल्सन, एसएनभी; सगुन बिष्ट, सेबेड/सेसी; भीष्म सुवेदी/हेमन्त आर. ओझा, एन्साब; भीमप्रसाद श्रेष्ठ, फेकोफन; देवेन्द्र अधिकारी, सेको; टीका आर. भट्टराई, सेको
कार्यदलको विषयमा छलफल गर्दै बैठकले नेटवर्कले नेपालको एनटीएफपी क्षेत्रमा रणनीतिक अनुसन्धानका आवश्यकता निर्धारण गर्नुपर्ने सुझाव दियो। विद्यमान ज्ञानको समीक्षा, अनुसन्धान क्षेत्र पहिचान र प्राथमिकता निर्धारणमा ठूलो समय लाग्ने भएकाले बैठकले कार्यदल गठन गर्ने निर्णय गर्यो। कार्यदलले अनुसन्धान आवश्यकताको प्राथमिकीकरणको जटिल मुद्दामा काम गर्नेछ, एनटीएफपी क्षेत्रमा अनुसन्धानको समग्र विचार, अवधारणा र दायरा हेर्नेछ र नतिजा एजी बैठकमा प्रस्तुत गर्नेछ।
4. Future Activities
५. अर्को बैठकको सम्भावित मिति र एजेन्डा अर्को एनएनएनएजी बैठक अगस्ट ९, २००० (सोमबार) दिउँसो १:००–४:०० बजे फेकोफनमा हुनेछ। फेकोफनका श्री हरिप्रसाद न्यौपानेले बैठकको अध्यक्षता गर्नेछन्। बैठकले अगस्ट ७, २००० मा भएको सीसी र एजीको संयुक्त बैठकका नतिजामा छलफल गर्नेछ
