२१ जुलाई १९९९
एनएनएन सल्लाहकार समूहको पाँचौँ बैठक बुधबार, जुलाई २१, १९९९ मा काठमाडौँको मिनभवनस्थित एन्साब कार्यालयमा बस्यो। बैठकको अध्यक्षता एसएनभीका श्री केन निकल्सनले गरे।
बैठकमा सहभागी व्यक्तिहरू:
एन्सावका सूर्यबहादुर विनायी, रामप्रसाद आचार्य र रूपा श्रेष्ठ पनि बैठकमा उपस्थित थिए।
बैठकका एजेन्डा:
छलफलको सारांश र बैठकको निष्कर्ष:
१. श्री भीष्म सुवेदीले नयाँ सहभागीहरूलाई नेटवर्क र यसका गतिविधिको सङ्क्षिप्त परिचय दिए।
२. विभिन्न संस्थाका, विशेषगरी तालिमका लागि, एनटीएफपी स्रोत व्यक्तिहरूको सूची बनाउन सबै सहभागीलाई फारम वितरण गरियो। श्री केन निकल्सनले सहभागीहरूलाई अर्को एनएनएनएजी बैठकअघि थप नाम तिनको विशेषज्ञता र सम्पर्क विवरणसहित एन्सावलाई पठाउन पनि अनुरोध गरे।
३. एनटीएफपी बजार सूचना प्रणालीसम्बन्धी कार्यदल समूहको प्रतिवेदन
कार्यदल (सूर्य विनायी, केन निकल्सन, भवेश्वर दास र राम आचार्य) ले प्रतिवेदन बुझायो, जुन सबै सहभागीलाई वितरण गरियो। श्री दासले प्रतिवेदनका मुख्य बुँदामा प्रकाश पारे। प्रतिवेदनको सङ्क्षिप्त सिंहावलोकन तल दिइएको छ।
कार्यदलले पहिले एनटीएफपीका लागि समुदाय तहको एमआईएस विकासमा केन्द्रित प्रतिवेदन बुझाएको थियो। तर मे २१ को एनएनएनएजी बैठकमा एनटीएफपी उपक्षेत्रका विभिन्न सरोकारवालालाई चाहिने बजार सूचनाको सङ्कलन, विश्लेषण र प्रसारको समन्वयका लागि एमआईएसलाई केन्द्रीय तहसँग जोडिनुपर्ने महसुस गरियो।
समुदाय तहको एमआईएसले मुख्यतः स्थानीय समुदायलाई आफ्ना उत्पादन नाफामूलक रूपमा बजारीकरण गर्न लाभ दिने र केन्द्रीय एमआईएसले अन्तर्राष्ट्रिय बजार सूचना दिएर, बजारीकरणका विभिन्न उपलब्ध विकल्पको मूल्याङ्कन गरेर र बजार योजना विकास गरेर धेरै एनटीएफपी सरोकारवालालाई सहयोग गर्ने निष्कर्ष कार्यदल समूहले निकाल्यो। केन्द्रीय तहको एमआईएसले आफैँ त्यस्तो सूचना प्राप्त गर्ने अवस्थामा नरहेका लक्षित लाभग्राहीलाई चाहिने बजार सूचना दिएर समुदाय तहको एमआईएसले दिएको सूचनालाई पूरक बनाउँछ।
केन्द्रीय तहको एमआईएसका अन्तिम लाभग्राही सङ्कलक, वन उपभोक्ता समूह, प्रशोधनकर्ता र व्यापारी हुन्। सरकारी निकाय, गैरसरकारी संस्था, अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्था, व्यापार सङ्घ र अनुसन्धाताले पनि सूचनाबाट लाभ लिन र एनटीएफपी व्यवसायमा संलग्न प्रत्यक्ष सहभागीलाई सघाउन सक्छन्।
बजार सूचना विभिन्न स्रोतबाट सङ्कलन गरिनेछ: एनटीएफपीबारे समाचार र प्रकाशन, बजारीकरण संस्थाका वेबसाइट र इमेल, र व्यापार अभिलेख। यसका अतिरिक्त बजार सूचनाका अन्य महत्त्वपूर्ण स्रोत: देशका विभिन्न भागका प्रशोधन तथा व्यापारिक कम्पनी, व्यक्तिगत व्यापारी र दलाल र अन्तर्राष्ट्रिय बजार र यूएनक्याड, व्यापार प्रवर्द्धन केन्द्र, वाणिज्य विभाग, नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ, NCC, वनस्पति स्रोत विभाग, फेकोफन, एन्साब, एसएनभी, एसडीसी, गोरखा एक्जिम जस्ता संस्था।
सूचना सङ्कलनका सम्बन्धमा कार्यदलले केन्द्रीय तहको एमआईएसका लागि सङ्कलक र व्यापारीका लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सीमित सङ्ख्याका (करिब १०–२०) उत्पादन विचार गर्न प्रस्ताव गर्यो। लक्षित लाभग्राहीको सूचना आवश्यकता पहिचान गर्न कार्यशाला आयोजना गर्नु उपयोगी हुनेछ। एनटीएफपी व्यवसायमा काम गर्ने संस्थासँग सम्बन्ध स्थापना गर्ने र नेपाल/भारतमा सम्भावित सूचनादातालाई भेट्न जाने प्रामाणिक सूचना सङ्कलनको महत्त्वपूर्ण विकल्प ठानियो।
सङ्कलित सूचना रेडियो कार्यक्रम, पत्रपत्रिका, फेकोफन, नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ, गैरसरकारी संस्था, अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्था, जिल्ला वन कार्यालयका नेटवर्क, स्थानीय स्तरका प्रयोगकर्ताका लागि प्रकाशन र बाह्य प्रयोगकर्ता तथा विभिन्न विकास निकायका लागि वेबसाइटमार्फत प्रसार गरिनेछ। कार्यदलले केन्द्रीय तहको एमआईएसका गतिविधि र बजेटमा प्रारम्भिक काम पनि गरेको छ।
केन्द्रीय एमआईएस प्रतिवेदनमाथि सुझाव
श्री प्रतापमान श्रेष्ठले एमआईएस र तालिम पुस्तिका जस्ता कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने संस्थाको खोजी गर्न सुझाव दिए। यस्तो प्रकारका कार्यक्रममा संलग्न संस्थाले यसलाई प्याकेज कार्यक्रमका रूपमा समावेश गर्न रुचि राख्न सक्छन्।
आयोजक संस्था को हुने भन्ने प्रश्न उठ्यो। डा. कनेलले पहिले निजी संस्थाले नेतृत्व लिनुपर्ने र पछि सरकारी क्षेत्रसँग एकीकृत गरिनुपर्ने बताए। अर्को बैठकमा आयोजक संस्थाबारे थप छलफल हुनेछ।
एमआईएसका लागि अनुमानित बजेट (अर्थात् २०,१०० अमेरिकी डलर) १ वर्ष दिगो रूपमा चलाउन निकै कम भएको औँल्याइयो।
श्री निकल्सनले प्रस्तावित बजेट सीमाभित्र काम गर्न इच्छुक गतिशील र मेहनती व्यक्ति यस परियोजनाका लागि महत्त्वपूर्ण हुने बताए।
केन्द्रीय तहको एमआईएसको प्रतिवेदन एसडीसीका श्री कार्ल शुलरसँग साझा गरी अर्को बैठकअघि उनीबाट सुझाव लिने निर्णय भयो।
श्री प्रताप श्रेष्ठले प्रस्ताव लेख्नुअघि सम्बन्धित संस्थासँग परामर्श गरेर महत्त्वपूर्ण व्यावसायिक वनस्पतिको सूची तयार गर्न सुझाव दिए।
रेडियो कार्यक्रम सूचना प्रसारको प्रभावकारी माध्यम भएकाले सहभागीहरूले रेडियो किफायती र प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गर्ने उपायबारे छलफल गरे। श्री प्रताप श्रेष्ठले एनटीएफपी बजार सूचना प्रसारण गर्न रुचि राख्ने रेडियो कार्यक्रमसँग सहकार्य गर्न सुझाव दिए।
अर्को कदम: प्रस्ताव तयार गरी दाता निकायमा बुझाउने। बजेट परिमार्जन गरी अर्को बैठकमा प्रस्तुत गर्ने। एन्सावले एनएससीएफपीसँगको सहकार्यमा यसमा अवसर खोज्ने क्रम जारी राख्नेछ।
४. नेपाली भाषामा तालिम सामग्री विकाससम्बन्धी कार्यदलको प्रतिवेदन
श्री निकल्सनले तालिम पुस्तिकासम्बन्धी कार्यदलले गरेको कामबारे जानकारी दिए। रिकोफ्टका सामग्रीको नेपालीमा पहिलो अनुवाद निकै व्यावहारिक थिएन। अङ्ग्रेजीबाट शाब्दिक अनुवाद गरिएका शब्द साधारण मानिसले बुझ्न नसक्ने गरी अति प्राविधिक थिए। यस पटक कार्यदलले लक्षित समूहको आवश्यकतामा आधारित र एनटीएफपी बजार विश्लेषण तथा विकास (MA&D) दृष्टिकोणको चौखटाभित्रको अनुवादमा जोड दिएको छ।
कार्यदलले क्षेत्रीय सहजकर्ताका लागि तालिम पुस्तिका विकास गर्ने निर्णय गरेको छ। लक्षित समूहमा सहायक वन अधिकृत, रेञ्जर, स्थानीय गैरसरकारी संस्था, परियोजना क्षेत्रीय कर्मचारी र पूर्ण नेपाली तर आंशिक अङ्ग्रेजी साक्षर गाउँका व्यापारी छन्।
प्रशिक्षार्थीका पहिचान गरिएका आवश्यकता:
तालिमपछि प्रशिक्षार्थी निम्न गर्न सक्षम हुनेछन्
कार्यदलभन्दा बाहिरका सहभागीसहित विस्तारित सूचीका साथ तालिम डिजाइन र सामग्री विकासका लागि ३ दिने कार्यशाला अघि बढ्ने उत्तम बाटो हुने सुझाव दिइयो। तालिम सामग्री विकास र कार्यशाला आयोजना गर्ने अनुमानित बजेट अर्को बैठकमा प्रस्तुत गरिनेछ।
सुझाव: श्री प्रताप श्रेष्ठले सीएमएस (?) ले बायोग्यासका लागि तयार गरेको पुस्तिकालाई सन्दर्भ बनाउन सुझाव दिए। यो पुस्तिका क्षेत्रीय परीक्षण सहित ३ चरण (मस्यौदा) पछि अन्तिम रूप दिइएकाले निकै व्यावहारिक छ। उनले समूहबाट अनुभव लिन सुझाव दिए।
कार्यशालाका लागि स्रोत व्यक्तिहरूको सम्भावित सूची:
७. श्री निकल्सनले जुलाई १९, १९९९ मा भएको आईफाड बैठकको सङ्क्षिप्त सिंहावलोकन पनि दिए। बैठकको मुख्य ध्यान वन स्रोत प्रवर्द्धनसम्बन्धी बहु–दाता कार्यक्रमको अवधारणा सुरु गर्नमा थियो। कार्यक्रम अन्तिम रूप दिनुअघि धेरै निदानात्मक सर्वेक्षण र शृङ्खलाबद्ध कार्यशाला सञ्चालन गर्ने योजना छ। यस वर्षको अन्त्यसम्म अध्ययनले समुदायमा आधारित संस्था र गैरसरकारी संस्थाको अवस्थाको समीक्षा, सामुदायिक वन नीति र कानुनको विश्लेषण, सामाजिक र साझा सम्पत्ति स्रोतका मुद्दाको मूल्याङ्कन गर्नेछ। अध्ययनमा विभिन्न संस्था (इसिमोड, एसएनभी, सेसी र अन्य गैरसरकारी संस्था) संलग्न हुनेछन्।
श्री निकल्सनले लामो समयदेखि प्रतीक्षित उनको प्रतिवेदन “एसएनभी नेपाल र एनटीएफपी–बजारीकरण दृष्टिकोणबाट एनटीएफपी विकास” अन्ततः प्रकाशित भएको र सदस्य तथा इच्छुक संस्था/व्यक्तिलाई उपलब्ध गराइने जानकारी दिए।
८. सुधार गर्नुपर्ने नीतिगत मुद्दाको समीक्षा (फेकोफन र अन्य संस्थाको सहयोगमा एन्सावले तयार गरेको) गरियो। समूहले श्री सुवेदीले प्रस्तुत गरेका मुद्दा, विश्लेषण र सिफारिसमा छलफल गर्यो र वन तथा भू–संरक्षण मन्त्रालयलाई सिफारिस गर्दा विचार गर्न एनटीएफपी सङ्कलन, व्यवस्थापन, व्यापार र रोयल्टी समेट्ने जम्मा १२ मुद्दा छानियो। श्री सुवेदीले विद्यमान नियमावली संशोधनका सिफारिस एक साताभित्र मन्त्रालयमा बुझाउनेछन्।
९. अर्को एनएनएनएजी बैठक अक्टोबर ८, १९९९, शुक्रबार दिउँसो १:०० बजे साने पाको बखुन्डोलस्थित एसएनभी भवनमा हुनेछ। एसएनभीका कन्ट्री निर्देशक श्री टम डर्कसेनले बैठकको अध्यक्षता गर्नेछन् (केनले अनुरोध गर्ने)। सहभागीहरूलाई खाजा उपलब्ध गराइनेछ।
१०. अर्को बैठकका सम्भावित एजेन्डा:
