एन्साब बैठक कक्ष
१९ नोभेम्बर २००४
सहभागीहरू:
1.
Dr. Suredra P. Singh
कुमाउँ विश्वविद्यालय, भारत, नैनीताल
2.
Mr. Bhishma P. Subedi
एन्साब
3.
सुश्री सृजना राणा
एसएनभी/Nepal
4.
श्री पर्वत गुरुङ
एचबीटीएल
5.
Mr. Gyanendra R. Sharma
CRT/N
6.
श्री भवेश्वर दास
सिओन
7.
Mr. Prem Tiwari
जीएसी
8.
श्री दिनेश पौडेल
एनएससीएफपी
9.
श्री फ्रान्सिस्को टोलेन्टिनो
एसएनभी/Nepal
10.
Mr. Pankaj Das
एचएनटीएफपीसीसी
11.
श्री गोविन्द घिमिरे
एएचआई
12.
श्री भोला भट्टराई
फेकोफन
13.
Mr. Sarad Rai
आईटीडीजी
14.
Mr. Surya B. Binayee
एन्साब
15.
श्री इन्दुविकल सापकोटा
एन्साब
16.
श्री नवीन सुवेदी
एन्साब
17.
सुश्री शोभा अधिकारी
एन्साब
एजेन्डा:
Opening
बैठकको अध्यक्षता भारतको कुमाउँ विश्वविद्यालयको वनस्पति विज्ञान विभागका प्रमुख डा. एस. पी. सिंहले गरे। एन्सावका कार्यकारी निर्देशक श्री भीष्म पी. सुवेदीले एन्सावलाई बजार सूचना कार्यक्रम तीव्र बनाउन सहयोग गरेकोमा एसएनभीप्रति कृतज्ञता व्यक्त गरे। एन्सावका सामुदायिक वन व्यवस्थापक श्री इन्दु बी. सापकोटाले अघिल्लो एनएनएन बैठकको छलफलको सार प्रस्तुत गरे।
सार:
बजार सूचनाका मुद्दा, सम्भावना र समस्यामा अनुभव साझा गर्दै सहभागीहरूले आ-आफ्ना संस्थाबाट बजार सूचना प्रणाली कसरी प्रभावकारी बनाउने भनेर मस्तिष्क मन्थन गरे। यसै क्रममा एन्सावले तल्लो तहको नेटवर्क र व्यापारी तहको नेटवर्कमार्फत जनतासम्म पुग्ने तथा ती क्षेत्रका व्यावसायिक रूपमा महत्त्वपूर्ण एनटीएफपीको सूचना उत्पादन र प्रसारका लागि बजार केन्द्र विकास गर्ने आफ्नो विकेन्द्रीकृत मोडल प्रस्तुत गर्यो। बजार सूचना प्रसार चुनौतीपूर्ण काम हो, थोरै मात्र गरिएको छ र अझै धेरै गर्न बाँकी छ भन्ने बारम्बारको अनुभूति सहभागीहरूले व्यक्त गरे। यसबाहेक, विभिन्न सरोकारवालाका लागि सूचना उत्पादन; पत्रपत्रिकामार्फत सूचना प्रसार; विश्वविद्यालयमार्फत ज्ञान हस्तान्तरण; मन्त्रालयलाई थप जिम्मेवारी दिनुपर्ने; बजार सूचना उत्पादन, वितरण र प्राविधिक मुद्दामा विभिन्न जिम्मेवारी विभाजन; एमआईएस प्रणालीको संस्थागत गर्ने; व्यापारी र खेती गर्नेबीच समन्वय स्थापना गर्ने बैठकमा आएका मुख्य विचार थिए।
श्री भीष्म पी. सुवेदीले अघिल्लो बैठकको नतिजा साझा गर्दै निजी जग्गामा एनटीएफपी खेतीको नीति रणनीतिबारे सिफारिस मन्त्रालयमा बुझाइएको बताए। सरकारी निकायले यसलाई सकारात्मक रूपमा लिएको उनले व्यक्त गरे।
बजार सूचना प्रणाली:
एन्सावका व्यवसाय विकास सेवा अधिकृत नवीन सुवेदीले एन्सावका बजार सूचना गतिविधिको अद्यावधिक साझा गरे। हामी बजार सूचना प्रसारमा काम गर्दा विकेन्द्रीकरण मोडल सक्रिय गर्ने प्रयास गर्दैछौँ र इलाम र नेपालगञ्जमा बजार केन्द्र स्थापना गरेका छौँ, उनले भने। स्थानीय तहका गतिविधि सक्रिय गर्न नेटवर्क निर्माण, २४ प्रजातिका प्रवर्द्धन सामग्री विकास उनले बैठकमा साझा गरेका अन्य मुख्य बुँदा थिए। श्री भीष्म पी. सुवेदीले एनटीएफपी मूल्य सूची विकासमा २२ प्रमुख प्रजातिसँगै थप प्रजाति समावेश गरिएको जुन अहिले ३० पुगेको थपे। यस सन्दर्भमा एन्सावले नेपाली र भारतीय बजारका प्रमुख प्रजातिको मूल्य सूची विकास गर्दै आएको उल्लेख गर्नु महत्त्वपूर्ण छ। एन्सावका कार्यक्रम व्यवस्थापक श्री सूर्य बी. विनायीले भने जस्तै, ‘हामी एनटीएफपी बजार सूचनामा प्रभावकारी पहुँच ल्याउन फेकोफनमार्फत तल्लो तहका जनतासँग र गैरसरकारी संस्था तथा वाणिज्य सङ्घमार्फत व्यापारी र व्यावसायिक व्यक्तिसँग नेटवर्क निर्माण गर्दैछौँ।’ तर हामीसँग चुनौती छ — बजार सूचनामा पहुँच दिँदै सबैभन्दा तल्लो तहका एनटीएफपी खेती गर्नेसम्म कसरी पुग्ने, श्री विनायीले थपे।
एनएससीएफपीका श्री दिनेश पौडेलले मुख्य काम सूचना उत्पादन हो भने। उनले भने झैँ, यो मञ्चमा को के गर्छ बाँडफाँड गरौँ। सूचना जसले उत्पादन गरे पनि हामी प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा आ-आफ्नै तरिकाले प्रयोग गर्छौँ।
आईटीडीजीका परियोजना अधिकृत शरद राईले एनटीएफपी बजार सूचना प्रणाली संस्थागत गरिनुपर्छ र सूचनाको प्रयोग प्रवर्द्धन गर्न उद्यमशीलता विकास गरिनुपर्छ भने। उपभोक्ता समूह र व्यापारीबीच समन्वय स्थापना नभएसम्म सफलता मुश्किलले मात्र प्राप्त हुन सक्ने कुरामा सहभागीहरू सहमत भए। नेपालमा खरिदकर्ता जिम्मेवार देखिँदैनन्, एचबीटीएलका व्यवस्थापकीय निर्देशक श्री पर्वत गुरुङले भने, ठूलो सहकारीले प्रणाली संस्थागत गर्न सक्छ र यो गर्नुअघि उनीहरू एकजुट हुनुपर्छ।
सङ्कलक, उपभोक्ता समूह, व्यापारी र भारत र त्योभन्दा पर अन्तर्राष्ट्रिय बजारको आवश्यकता अनुसार सूचना फरक हुन्छ; श्री दिनेश पौडेलले व्यक्त गरे।
सिओनका श्री भवेश्वर दासले व्यापारीले प्रमुख भूमिका र उत्तिकै सामाजिक जिम्मेवारी लिनुपर्छ भनी दृढतापूर्वक भने। आजसम्म के नयाँ विकास भएका छन् पत्ता लगाउन हामीले इतिहास हेर्नुपर्छ। आफ्नो विचार व्यक्त गर्दै उनले मन्त्रालयमा जिम्मेवार अधिकारी र स्थानीय तहका सबै रेञ्जरलाई कसरी प्रेरित गर्न सकिन्छ भन्ने दृष्टिकोण राख्ने प्रणालीको आवश्यकतामा पनि जोड दिए।
महत्त्वपूर्ण एनटीएफपी मूल्य सूचना पत्रपत्रिकामा प्रकाशन गर्ने विचारप्रति सहभागीहरू ऊर्जावान र उत्साही देखिए। मूल्य सूचना प्रकाशनबारे परामर्श गर्न श्री भैरव रिसाल, श्री भवेश्वर दास, श्री भोला भट्टराई, श्री पर्वत गुरुङ र श्री नवीन सुवेदी समावेश कार्यदल पनि गठन गरियो। उनीहरूले लक्षित समूहमा मूल्य सूचना कसरी प्रसार गर्ने भन्ने विभिन्न विचार पनि ल्याए।
श्री भवेश्वर दासले हामी इलाम विश्वविद्यालयमा कक्षा लिए जस्तै बजार सूचना प्रणाली सुदृढ गर्न विश्वविद्यालय पनि प्रयोग गर्न सक्छौँ भन्ने साझा गरे।
एनटीएफपी निजी उत्पादन:
श्री भीष्म पी. सुवेदीले एनएनएन सदस्यहरूसँगको परामर्श ल्याउँदै निजी जग्गामा एनटीएफपी प्रवर्द्धनको नीतिगत संयन्त्रबारे सिफारिस सरकारमा बुझाइएको बताए। सरकार यसप्रति निकै सकारात्मक रहेकोमा उनले खुसी पनि व्यक्त गरे। यस सम्बन्धमा जडीबुटी तथा एनटीएफपी समन्वय समितिका श्री पङ्कज दासले एनटीएफपी नीति पारित भएकाले हामी आर्थिक दायित्वका आधारमा कार्यान्वयन योजना तयार गरिरहेका छौँ भने। यसबाहेक, हामी तराई र भित्री तराई क्षेत्रको राष्ट्रिय प्राथमिकताअन्तर्गत जडीबुटी र एनटीएफपी प्रकाशन गर्न लागेका छौँ, श्री दासले थपे।
बैठक समापन गर्दै डा. एस. पी. सिंहले यस क्षेत्रमा ज्ञानी व्यक्तिहरूसँग रहन पाउँदा खुसी व्यक्त गरे। उनले जोड दिए — बजार दिगोपनमार्फत दिगो जीविकोपार्जन हाम्रो अगाडिको मुख्य मुद्दा हो, जसमा सूचनाले सही निर्णय लिन मद्दत गर्छ।
(सम्पादन नगरिएको)
