एन्साब बैठक कक्ष, अप्रिल ७, २००४, दिउँसो १ बजेदेखि ३ बजेसम्म
सहभागीहरूको सूची क्र.सं. नाम संस्था 1. डा. उदयराज शर्मा वनस्पति स्रोत विभाग 2. Mr. Bhishma P. Subedi एन्साब 3. श्री भैरव रिसाल नेफेज 4. श्री इन्दुविकल सापकोटा एन्साब 5. Dr. Nirmal Bhattarai IDRC/म्यापा 6. Mr. Hem Raj Neupane फरेस्ट एक्सन 7. Mr. Rakshya Pandey CRT/N 8. Mr. Rajiv Pradhan बीडीएस–म्याप्स 9. श्री भोला भट्टराई फेकोफन 10. Mr. Lal Kumar KC एचजेएसएस 11. Mr. Bishnu Hari Pandit NEW/ERA 12. श्री फ्रान्सिस्को टोलेन्टिनो एसएनभी/Nepal 13. श्री रामहरि सुवेदी एन्साब/BDS/MaPS 14. Mr. A. L. Joshi नार्मसाप 15. Mr. Prem Raj Tiwari जीएसी 16. Mr. Ajaya Bikram Manandhar नजर 17. सुश्री शोभा अधिकारी एन्साब
बैठकको एजेन्डा
बैठकको सारांश बैठकले राष्ट्रिय नीति मस्यौदालाई अझ प्रभावकारी बनाउँदै ठोस रूप दिन केही ठोस नतिजा निकाल्यो। एनटीएफपी नीति मस्यौदा अन्तिम रूप दिने क्रममा पछि एनटीएफपी समन्वय समिति (एनटीएफपीसीसी) को बैठकमा छलफल हुने समन्वय समिति सदस्यहरूलाई सुझाव दिन सहभागीहरूलाई आह्वान गरियो। अनुकूल नीतिगत वातावरणको सम्भावना बुझेर सबै सहभागीले केही घटनाका आधारमा नीतिगत निहितार्थ उल्लेख गर्न उत्साहित देखिए। साथै, बैठकले वन तथा भू–संरक्षण मन्त्रालयमा मागपत्र बुझाउन कार्यदल गठन गर्यो। नीतिगत अनुसन्धानको आवश्यकता व्यापक रूपमा महसुस गरिएकाले कर लगाइएको र फिर्ता लिइएको कालक्रम तथा नीतिको जटिलता समेट्ने निम्न क्षेत्रमा अनुसन्धान गर्ने निर्णय पनि बैठकले गर्यो। • लौठसल्ला • यार्सागुम्बा • कुटकी • चिराइतो (प्रतिबन्ध र प्रतिबन्ध फुकुवा) • ओखरको बोक्रा • सामुदायिक वन ४०% (लाभ बाँडफाँड) • आईईई/ईआईए • उद्यम दर्ता
२१औँ एनएनएन साझेदारी बैठकको पुनरावलोकन एन्सावका कार्यकारी निर्देशक श्री भीष्मप्रसाद सुवेदीले गत एनएनएन बैठकका एजेन्डा र नतिजाको पुनरावलोकन गरे। छलफलका लागि सहभागीहरूबाट थप एजेन्डा आह्वान गर्दै उनले डा. उदयराज शर्मालाई गत बैठकमा उठाइएका नीतिगत मुद्दाको सारांश दिन अनुरोध गरे।
एनटीएफपी नीति तयारी प्रक्रियामा भएका थप सुधारको विवरणसहित डा. शर्माले एनटीएफपी नीति मस्यौदा तयार गर्न १३ सदस्यीय समिति गठन गरिएको बताए।
मस्यौदा नीतिको थप समीक्षा गर्न व्यापक परामर्श गर्दै राष्ट्रिय कार्यशाला आयोजना गरियो। तयार भएको मस्यौदा गैरकाष्ठ वन पैदावार समन्वय समितिमार्फत पुनः समीक्षा गरिनेछ, डा. शर्माले पुष्टि गरे।
एनटीएफपी समन्वय समितिमा अन्तिम रूप दिन छलफल हुनुअघि राष्ट्रिय नीतिमा थप सिफारिसका लागि समितिका सदस्यहरूसँग परामर्श गर्न डा. उदयराज शर्माले बैठकका सहभागीलाई आह्वान गरे।
हिचकिचाउने नेपाली उद्यमशीलताको उदाहरण दिँदै उनले नेपालका ठूला जडीबुटी कम्पनी बजार र पैसाको खोजीमा भारततर्फ लाग्दै गरेकोमा निराशा व्यक्त गरे।
मागपत्रका लागि कार्यदल मन्त्रालयबाट सहमतिको सम्भावनाका कारणहरू जाँच्दै श्री भैरव रिसालले वन तथा भू–संरक्षण मन्त्रालयमा मागपत्र बुझाउन आग्रह गरे। यो प्रयासका लागि कार्यदल पनि गठन गरियो। कार्यदलमा श्री भैरव रिसाल, श्री रामहरि सुवेदी, श्री भोला भट्टराई र श्री मोहन बनिया छन्।
छलफलका मुख्य बुँदा श्री भीष्मप्रसाद सुवेदीका अनुसार अनुकूल नीति निर्माणमा भएका सुधारको श्रेय सामुदायिक वनलाई जानुपर्छ। साथै, सुवेदीले नीति पुनःनिर्माणका लागि तल्लो तहका जनताको आवाज कानुन तहमा ल्याउने प्रयासको आग्रह गरे।
सुवेदीको भनाइमा थप्दै डा. उदयराज शर्माले यार्सागुम्बा (Cordyceps sinensis) को उदाहरण दिँदै यार्सागुम्बाको बिक्री दरको विस्तृत विवरणका आधारमा सरकारले यसको कर दर घटाउनुपर्ने जोड दिए। साथै, यस्तो तथ्याङ्क सङ्कलन र विवरण विश्लेषणका लागि एन्साब जस्ता संस्थालाई आह्वान गर्नुपर्ने उनले पुष्टि गरे।
हिमाली क्षेत्रका जनता र ठाउँको अवस्थाको हालै सकिएको गहिरो अवलोकनपछि राजाले हिमाली क्षेत्रमा एनटीएफपी प्रवर्द्धनलाई प्राथमिकता दिएकाले सहभागीहरू आशावादी देखिए।
फेकोफनका श्री भोला भट्टराईले हतारमा बनाइएका कानुन र तिनका नकारात्मक प्रभाव औँल्याउँदै कानुन तल्लो तहका जनतासँगको व्यापक परामर्शपछि बनाइनुपर्ने र आम जनताका लागि जवाफदेही हुने, जनताले प्रयोग गर्ने खालका कानुनी व्यवस्था मात्र अर्थपूर्ण हुने बताए।
वनस्पति स्रोत विभागको तर्फबाट नर्सरी स्थापना जस्ता चलिरहेका केही कामको उदाहरण दिँदै डा. शर्माले समुदायका जनता एनटीएफपी खेतीमा सुधार गर्दै गरेको निष्कर्ष निकाले।
श्री भीष्मप्रसाद सुवेदीले नीति निर्माण प्रक्रिया र यसको प्रभावका केही उदाहरण मागेपछि श्री भोला भट्टराई लगायतले नीतिको अभावले बिग्रेको हालको अवस्था उदाहरण दिए। उदाहरणमध्ये हालै फिर्ता लिइएको ४०% कर, सरकारले हालै विकास गरेको निर्देशिकाको जटिलता, उद्यम स्थापनाका लागि ३ किमि सीमाको विवादास्पद मुद्दा र सामुदायिक वनको सफलता थिए।
एनएनएनलाई बहु–सरोकारवाला मञ्च भन्दै श्री सुवेदीले एनएनएनको तर्फबाट भएको पारस्परिक प्रयास र सफलता तथा स्रोतको एकीकृत उपयोगको प्रशंसा गरे।
एनएनएनको २२औँ बैठकको अध्यक्षता श्री भैरव रिसालले गरे।
