नेपाल एनटीएफपी नेटवर्क (एनएनएन) को सत्रौँ साझेदारी बैठक अगस्ट २, २००२ मा काठमाडौँको एकान्तकुनास्थित सूक्ष्म उद्यम विकास कार्यक्रम (मेडेप) कार्यालयमा बस्यो।
सहभागीहरू
कार्यसूची
छलफलको सारांश र बैठकको निष्कर्ष
भीष्म सुवेदीले बैठकका सहभागीलाई नेपाल एनटीएफपी नेटवर्कको सत्रौँ साझेदारी बैठकमा स्वागत गरे। मेडेपका राष्ट्रिय कार्यक्रम व्यवस्थापक डा. लक्ष्मण पुनलाई बैठकको अध्यक्ष छान्ने उनको प्रस्तावमा सहभागीहरू सहमत भए। डा. पुनले बैठकको अध्यक्षता र प्रक्रिया सहजीकरण गरे। बैठकका सहभागीहरूको स्व–परिचयपछि डा. पुनले छलफलका लागि थप एजेन्डा आह्वान गरे। भवेश्वर दासले साना उद्यममा नेपाल–भारत सन्धिका प्रभाव र रियो+१० प्रक्रियामा एनएनएनको भूमिकाबारे छलफल गर्न प्रस्ताव गरे। सगेन्द्र तिवारीले जैविक विविधता दर्ताको अर्को एजेन्डामा छलफल गर्न प्रस्ताव गरे।
१. १६औँ एनएनएन साझेदारी बैठकको पुनरावलोकन र विकासको अनुवर्ती
हरि ढुङ्गानाले न्यू एरा कार्यालयमा जुन ७, २००१ मा बसेको सोह्रौँ एनएनएन साझेदारी बैठकका छलफल र नतिजाको सङ्क्षिप्त समीक्षा गरे। उनले अघिल्लो बैठकका केही छलफल यस बैठकमा विचार र छलफल गर्नुपर्ने उल्लेख गरे। राजेन्द्र खनालले १६औँ बैठकमा छलफल गरिएका जैविक विविधता दर्ताका मुद्दामा थप भने। दिनेश पौडेलले दर्ताका ढाँचा प्राविधिक विषय मात्र हुन् र दर्ता प्रक्रियामा कसले केन्द्र बिन्दु बन्ने जस्ता मुद्दा समावेश गर्नुपर्नेमा जोड दिए।
२. मेडेपबारे जानकारी
एनएनएन साझेदारी बैठकको आयोजकका रूपमा डा. पुनले सूक्ष्म उद्यम विकास कार्यक्रम (मेडेप) को कार्यक्रमको लक्ष्य, दृष्टिकोण/मोडल, लक्ष्य, परियोजना क्षेत्र र हालसम्मका उपलब्धिबारे प्रस्तुति दिए। बैठकका सहभागीहरूले उपलब्धिको प्रशंसा गरे र सिकाइ अन्य संस्थाका लागि पनि उपयोगी हुन सक्ने ठाने।
दिनेश पौडेलको जिज्ञासामा डा. पुनले मेडेपले एसडीसी सहित अन्य संस्थालाई केही विशेषज्ञ सेवा पनि उपलब्ध गराउन सक्ने बताए। भवेश्वर दासले सिओनले अदुवा र ट्रान्स–हिमालयन मह जस्ता उत्पादनको बजारीकरण कार्य गर्न सक्ने र यस विषयमा समुदायका सदस्यलाई सहयोग दिन सक्ने थपे।
३. एनटीएफपी प्रविधि स्रोत केन्द्रको अद्यावधिक
१५औँ साझेदारी बैठकका छलफल अनुसार सिओनले एनटीएफपी प्रविधि स्रोत केन्द्र स्थापनातर्फ काम गर्ने सहमति भएको थियो। भवेश्वर दासले स्रोत केन्द्रको स्थापना, स्वामित्व, ज्ञान सुरक्षा, नियमन वा पहुँचसम्बन्धी केही सान्दर्भिक मुद्दा सम्बोधन गर्नुपर्ने बताए। उनले दुई हप्ताभित्र अवधारणापत्र तयार गरी विचारका लागि एनएनएन सदस्यहरूमा वितरण गर्ने बताए।
भीष्म सुवेदीले प्रारम्भिक अवधारणापत्र पहिल्यै विकास भई एनएनएन सदस्यहरूसँग साझा गरिएको उल्लेख गरे। नयाँ अवधारणापत्र अघिल्लोमा टेकेर तयार हुने उनले अपेक्षा गरे। सगेन्द्र तिवारीले स्रोत केन्द्रको उपयोग वा पहुँचका सम्बन्धमा केही स्पष्टता साँच्चै आवश्यक भएको थपे। उनले स्रोत केन्द्रको उचित भूमिका इच्छुक व्यक्ति र संस्थालाई प्रविधिगत सूचनामा सजिलो पहुँच दिनु हुनुपर्ने सुझाव दिए।
४. केन्द्रीय तहको बजार सूचना प्रणाली परियोजनाको अद्यावधिक
श्री रामहरि सुवेदीले केन्द्रीय तहको एमआईएस परियोजनाका हालका गतिविधि साझा गरे र १६औँ एनएनएन बैठकमा उठाइएका चिन्ताको जवाफ एनएनएन सदस्यहरूलाई वितरण गरिएको सम्झाए। उनले एनटीएफपी व्यापारी र उद्यमीबारे नयाँ अध्ययन सुरु गरिएको र एमआईएसको कामबारे मुम्बईका व्यापारीसँग एक किसिमको भद्र सहमति भएको थपे।
५. एनटीएफपी गतिविधि/मुद्दाको साझेदारी
भवेश्वर दासले नेपालमा वार्षिक चार अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको तेल आयात हुने साझा गरे। उनले एनटीएफपीका बेर्ना उत्पादन र वितरणमा सिओनको संलग्नता पनि साझा गरे। उनले सिओनले एनटीएफपी तालिम सहजीकरण गरेको र सिओन इ–न्युजलेटर सदस्यहरूलाई पहिल्यै वितरण गरिएको पनि उल्लेख गरे।
सगेन्द्र तिवारीले नेपाल सरकारले प्राकृतिक स्रोतलाई विचार गरेर नीति बनाउँदैन, बरु नीति केही स्वार्थ समूहका सुझावमा बढी आधारित हुन्छन् भने। एनएनएनले सूचनाको बढी प्रवाहमार्फत सरकारी निकायमा प्रभाव पार्नुपर्ने भए पनि यो खुकुलो संरचना भएकाले सीमितता पनि छ।
राकेश मुनाकर्मीले दुई अस्ट्रेलियन स्वयंसेवकले अभ्यास भइरहेका प्रविधिबारे सूचना अभिलेखीकरण र विश्लेषण गर्दै गरेको बताए। अन्य सहभागीहरूले यो काम प्रविधि स्रोत केन्द्रमा उल्लेख्य योगदान गर्ने सुझाव दिए। राकेश मुनाकर्मीले कामको प्रारम्भिक नतिजा अठारौँ एनएनएन बैठकमा साझा गर्ने बताए।
भीष्म सुवेदीले एन्सावले हालै एनटीएफपीबारे क्षेत्रीय सिकाइ, मुद्दा र समाचार उजागर गर्ने नेपाली न्युजलेटर “लहरा” प्रकाशन सुरु गरेको साझा गरे। बसुन्धरा भट्टराईले फरेस्टएक्सन हालै एनटीएफपीको ग्रन्थसूची तयारीमा संलग्न रहेको बताइन्। उनले यो कामका लागि एनएनएन सदस्यहरूको सहयोगको अपेक्षा पनि गरिन्।
गणेश गुरुङले साना एनटीएफपी उद्यमका सम्बन्धमा एक सरकारी रेञ्जरको घटना उल्लेख गरे। सुरुमा सरकारी कर्मचारी स्रोतबारे न सहयोग गर्छन् न चिन्ता गर्छन्, तर समुदायले केही उद्यम सुरु गर्दा उनीहरू रोयल्टीबारे निकै चिन्तित देखिन्छन्।
6. Biodiversity Registration
सगेन्द्र तिवारीले नेपाल सरकारले सन् २००० मा आईयूसीएनलाई आनुवंशिक स्रोतमा पहुँच र लाभ बाँडफाँडसम्बन्धी नीति विकासमा सहयोग गर्न अनुरोध गरेको उल्लेख गरे। समयसँगै यस विषयमा विधेयकको मस्यौदा तयार गर्न सहयोग गर्न पनि अनुरोध गरियो। उनले लिबर्ड, आईपीजीआरआई र एनएआरसीले कृषि जैविक विविधता दर्ता प्रक्रियामा काम गरिरहेको र हालसम्म छ प्रजाति लिएको पनि बताए। यो प्रक्रिया अझै सिकाइ चरणमा छ, जसमा पोखरा वरपरका २ गाविसका २ बस्ती मात्र समावेश छन्।
श्री तिवारीले आईयूसीएनले २५ गाविसबाट दर्ता प्रक्रिया सुरु गर्न परियोजना सुरु गर्दै गरेको पनि बताए। उनले यो परियोजनामा सहकार्य र साझेदारी सबै संस्थाका लागि खुला रहेको बताए।
७. रियो +१०
रियो+१० र नेपाल–भारत व्यापार सन्धिसम्बन्धी एनएनएन कार्यदलका सदस्यहरू
8. Miscellaneous
नेपाल–भारत व्यापार तथा पारवहन सन्धिको साना एनटीएफपी उद्यममा प्रभावको मुद्दा निकै महत्त्वपूर्ण ठानियो। नेपाल–भारत व्यापार सन्धिको समीक्षा गर्न रियो+१० को उही कार्यदललाई पनि विचार गरियो।
अर्को बैठक:-
मिति : अठारौँ एनएनएन साझेदारी बैठक मङ्गलबार, अक्टोबर ८, २००२ मा १३:०० बजे हुनेछ।
एजेन्डा : पछि पहिचान गरिने अन्य बुँदाका अतिरिक्त निम्न एजेन्डा अठारौँ एनएनएन साझेदारी बैठकका लागि विचार गरिनेछ
Venue
बैठक काठमाडौँको बानेश्वरस्थित ८१९/२९ भीमसेन गोला मार्गको एन्साब कार्यालयमा हुनेछ। (सहभागीहरूका लागि सूचना: एन्साब कार्यालय नयाँ स्थानमा सारिएको छ। नक्सा अर्को पृष्ठमा संलग्न छ।)
