१७ सेप्टेम्बर २००१
नेपाल एनटीएफपी नेटवर्क (एनएनएन) को बाह्रौँ साझेदारी बैठक सेप्टेम्बर ७, २००१ मा काठमाडौँको बानेश्वरस्थित एन्साब कार्यालयमा बस्यो। बैठक अनौपचारिक वातावरणमा भयो र एनएनएन संयोजक श्री बी. पी. सुवेदीले बैठक प्रक्रिया सहजीकरण गरे।
बैठकमा सहभागी व्यक्तिहरू:
- Amrit Lal Joshi, नार्मसाप
- अर्जुन ढकाल, नेफेज
- भैरव रिसाल, नेफेज
- Bhishma P. Subedi, एन्साब
- Brian Peniston, TMI
- Chhabi Lal Paudel, SSMP/हेल्भेटास नेपाल
- Dhatri Subedi, नेफेज
- गोविन्द घिमिरे, सिकाउ
- Gyan Lal Shrestha, GEM Nepal
- Hari P. Dhungana, एन्साब
- Kamala Gurung, TMI
- केन निकोल्सन, एसएनभी
- Kusum Praja
- Madhup Dhungana, New Era
- Maksha Ram Maharjan, CARE- Nepal
- Meena, हिकाज
- Pratap Man Singh, एफएओ- Nepal
- Prayag R. Tamrakar, TISC/नार्मसाप
- R. C. Lamichhane, Students Educational Institute
- Rana B. Rawal, BanUdyam/ New Era
- शिवशङ्कर न्यौपाने, एनएएफ
- Urmila Simkhada, Freelancer
कार्यसूची
- सञ्चालन नीतिको अद्यावधिकबारे जानकारी;
- रोयल्टी दरसम्बन्धी कार्यदलबारे जानकारी;
- प्रविधिगत सूचनासम्बन्धी कार्यदलबारे जानकारी;
- सदस्यहरूद्वारा एनटीएफपी गतिविधिको साझेदारी; र
- सहभागीहरूले उठाएका वा सुझाव दिएका अन्य कुनै मुद्दा
छलफलको सारांश र बैठकको निष्कर्ष
श्री भीष्म सुवेदीले सहभागीहरूलाई एनएनएनको बाह्रौँ साझेदारी बैठकमा स्वागत गरे। उनले बैठकको एजेन्डाबारे जानकारी दिए र बैठकमा तीन पत्रकारको उपस्थिति उल्लेख गरे।
१. सहभागीहरूबीच परिचय। सहभागीहरूमा केही नयाँ अनुहार भएकाले सहभागीहरूको सङ्क्षिप्त परिचय गरियो।
२. एनएनएन सञ्चालन नीतिको अद्यावधिकबारे जानकारी। श्री बी. पी. सुवेदीले व्यापक परामर्शबाट एनएनएन सञ्चालन नीतिमा गरिएका केही सूक्ष्म परिवर्तनबारे जानकारी दिए। उनले नीतिमा साझेदारी बैठक (एसएम) र व्यवस्थापन समिति (एमसी) को भूमिका स्पष्ट गरिएको बताए। व्यवस्थापन समितिमा योग्य हुन कसैले कम्तीमा ५ साझेदारी बैठकमा उपस्थित हुनुपर्ने परिवर्तन पनि उनले साझा गरे।
३. एनटीएफपी रोयल्टीसम्बन्धी कार्यदलबारे साझेदारी। श्री भीष्म सुवेदीले कार्यदलले विद्यमान दर सूचीबद्ध गरेको र एचपीपीसीएल, एन्साब आदि संस्थाले सुझाव दिएका दर सङ्कलन गरेको जानकारी साझा गरे। कार्यदलले एनटीएफपीको रोयल्टी दर निर्धारण गर्न मापदण्ड र अङ्क प्रणाली प्रस्ताव गरेको उल्लेख छ। प्रचलित रोयल्टी दरको समीक्षा हुँदै छ र अन्तिम संस्करण पछि साझा गरिनेछ।
श्री सुवेदीले एनटीएफपी रोयल्टीसम्बन्धी केही अन्य विकास पनि साझा गरे। हिमाली जडीबुटी सरोकार समूह (एचजेएसएस) को बैठकले रोयल्टी मुद्दामा गहन छलफल गरी सरकारलाई यार्सागुम्बा (Cordyceps sinensis) को रोयल्टी दर प्रति केजी रु ५०००मा घटाउन सुझाव दियो।
४. प्रविधि कार्यदलबारे साझेदारी। सुश्री समा श्रेष्ठले प्रविधि कार्यदलका विकासबारे सहभागीहरूलाई जानकारी दिइन्। कार्यदलले प्रविधिगत सूचनाको वर्तमान स्रोतको समीक्षा गरिरहेको छ र प्रविधिगत स्रोत केन्द्र स्थापना गर्नुपर्ने आवश्यकता पहिचान गरेको छ।
5. एनटीएफपी गतिविधि आदानप्रदान
- डा. ज्ञानलाल श्रेष्ठले ग्रिन एनर्जी मिसन (जीईएम) नेपालका बेल (Aegle marmelos) को जाम बनाउने र भूमिमाथिको पेट्रोलियमसम्बन्धी अनुभवका गतिविधिबारे साझा गरे। उनीहरूले प्रयोग नगरिएका स्रोतलाई अर्थतन्त्रमा रूपान्तरण गर्न जडीबुटी औषधीय वनस्पतिको प्रविधि हस्तान्तरण गर्न कलेजका विद्यार्थीहरूलाई तालिम दिए। केही ठाउँमा जीईएमले बेलको जङ्गली खाद्य फलको व्यवस्थित सङ्कलन र सुधारिएको उपयोगका लागि बेल विकास समूह प्रवर्द्धन गरेको छ र घरबारी देखि सार्वजनिक जग्गासम्म वृक्षरोपण प्रवर्द्धन गर्न कोहलपुर नजिक नर्सरी स्थापना गरिएको छ।
- सुश्री कमला गुरुङले एनएआरसी पाखरिबास अनुसन्धान केन्द्र, टीएमआई र जिल्ला वन कार्यालयबीच अल्लो सम्मेलन भएको र अल्लोको व्यवस्थापन, संरक्षण, बजारीकरण वा व्यापारका पहलको व्यवस्थित अभिलेखीकरणका लागि समिति गठन गरिएको साझा गरिन्। एनएआरसी अनुसन्धानमा र दिदीबहिनी अल्लो उत्पादनको बजारीकरणमा संलग्न हुने ठानियो।
- श्री भैरव रिसालले वन विभागले तीन वर्षअघिसम्म एनटीएफपी सूचना प्रकाशन गर्दै आएकोमा अहिले बन्द गरिएको साझा गरे। सरकारले रातो पुस्तकमा बजेट विनियोजनमार्फत यार्सागुम्बाको अनुसन्धानका लागि रकम पनि छुट्याएको थियो। नतिजा थाहा छैन — र केही भयो कि भएन भन्ने शङ्का छ। त्यसैगरी राष्ट्रिय योजना आयोग बझाङ र गोरखामा पाइने श्रीखण्डको अनुसन्धानमा संलग्न थियो। उनले सरकारी पहलका विषयको अनुगमन र आवश्यकता अनुसार समयमै सुझाव र प्रतिक्रिया दिन कार्यदल बनाउनुपर्ने सुझाव दिए।
- मक्षाराम महर्जनले केयर नेपालले सल्यान, प्युठान, रोल्पा, रुकुम, बाँके, बर्दिया, कैलाली र दाङ जिल्लामा एनटीएफपी क्षेत्रमा केही पहल गरेको साझा गरे। उनले सल्यानका ५४ उपभोक्ता समूहले गत वर्ष ७७४ मेट्रिक टन दाम सङ्कलन गर्दा रु २२ लाख रोयल्टी दिएको जानकारी दिए। उनले केयरले यस वर्ष एनटीएफपी तालिम पनि सञ्चालन गरेको थपे।
- श्री अमृतलाल जोशीले हामीले एनटीएफपी प्रवर्द्धनबारे कुरा गर्दै आएका छौँ, तर प्रयास अझै सफल भएको छैन भने। उनले नार्म्सापले एनटीएफपी विकासका लागि कोष छुट्याएको तर जिल्ला वन कार्यालयले त्यसको उचित प्रयोग गर्न सकेको छैन भन्ने साझा गरे। एनटीएफपीसम्बन्धी गतिविधि व्यवस्थित गर्न नेपाल सरकारलाई कसरी अनुगमन गर्ने भन्ने उपाय हामी सबैले खोज्नुपर्नेछ।
- श्री प्रयागराज ताम्राकारले टीआईएससीले मध्यपश्चिम क्षेत्रको डोल्पा जिल्लामा सीबकथर्न (हिप्पोफाई) बारे अनुसन्धानलाई सहयोग गरेको साझा गरे। यस कार्यमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयका एक शिक्षक संलग्न छन् र छ हप्तामा प्रतिवेदन प्राप्त हुनेछ।
- श्री गोविन्द घिमिरेले बजार खोज्नु हर्कुलियन काम हो भन्ने साझा गरे। उनीहरूले चितवन जिल्लाका चेपाङ समुदायसँग काम गरेका छन् र चेपाङ जनताका लागि रोजगारी र आय आर्जनमा योगदान दिएका छन्। उनीहरूसँग राष्ट्रिय वा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारबाट स्थानीय स्रोतको नाफा तल्लो तहका जनतासम्म पुग्ने व्यावसायिक संरचना छ। यो सेको/अल्टरनेटिभ हर्बल मोडल अन्य एनएनएन सदस्यका लागि उपयोगी हुन सक्छ।
- राणा बी. रावलले केही संस्थाले एनटीएफपीको बजार मूल्य बढाइचढाइ गर्ने साझा गरे। त्यसले समुदायको अपेक्षा अनुचित रूपमा बढाउँछ, जुन पछि विकास संस्थाका लागि समस्या बन्छ। उनले समुदायमा प्रमाणित सूचना प्रसार गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए। उनले वन उद्यम/न्यू एराले बाँके र बर्दियामा नेपाल एनटीएफपी उत्पादक सहकारी प्रवर्द्धन गरेको थपे, ताकि एनटीएफपीसम्बन्धी स्थानीय पहल सुदृढ गर्न सकियोस्।
6. विविध
- सुझाव। केही सहभागीहरूले साझेदारी बैठक निकै महत्त्वपूर्ण भएको र यसको आवृत्ति बढाउनु राम्रो हुने महसुस गरे।
- जानकारी। श्री भीष्म सुवेदीले वन अध्ययन संस्थानलाई एनटीएफपीसम्बन्धी विषयमा पढाउन शिक्षक चाहिएको जानकारी दिए। इच्छुक कसैले डीन प्रा. ए. के. दाससँग सम्पर्क गर्न सक्छन्।
