परियोजनाहरू

वन विनाश र क्षयबाट हुने उत्सर्जन न्यूनीकरण (रेड) अन्तर्गत नेपालको सामुदायिक वन व्यवस्थापनका लागि शासन तथा भुक्तानी प्रणालीको डिजाइन र स्थापना – पहिलो चरण

उद्देश्य

परियोजनाको व्यापक उद्देश्य स्थानीय समुदायको संलग्नतामा सामुदायिक वन व्यवस्थापनमा रेड भुक्तानी संयन्त्रको सम्भाव्यता प्रदर्शन गर्नु हो, जसमा दिगो वन व्यवस्थापन अभ्यासलाई आर्थिक प्रोत्साहनसँग जोडेर वन विनाश र वन क्षयीकरण घटाउन सकियोस्। परियोजनाले तल्लो तहमा सामुदायिक वनलाई सहयोग गर्ने राष्ट्रियस्तरको शासन र भुक्तानी संयन्त्रको डिजाइन र सञ्चालनमा आदिवासी, सीमान्तकृत मानिस र वनमा निर्भर स्थानीय समुदायलाई संलग्न गराएर उनीहरूका सरोकारमा पनि केन्द्रित छ।

विशिष्ट उद्देश्यमा समावेश थिए:

  • राष्ट्रिय रेड रणनीतिको योजना र तयारीमा नेपालका नागरिक समाजका पात्रको सक्रिय सहभागिता सुनिश्चित गर्न उनीहरूको क्षमता सुदृढ गर्ने;
  • दीर्घकालमा दिगो र विश्वसनीय वन कार्बन ट्रस्ट कोष स्थापना गर्ने; र
  • सामुदायिक रूपमा व्यवस्थित वनमा कार्बन प्रवाहको प्रभावकारी र दक्ष रूपमा अनुगमन गर्न सक्ने रेड रणनीति विकासमा योगदान दिने।

उपलब्धि

पाइलट परियोजना चितवन, गोरखा र दोलखामा कार्यान्वयन गरियो, जसले १०४ वटा सामुदायिक वनले व्यवस्थापन गरेका उष्ण क्षेत्रदेखि समशीतोष्ण क्षेत्रसम्मका १०,२६६ हेक्टर भू–परिधि समेट्यो। यसले अन्य कुराका साथै क्षमता विकास गतिविधि सञ्चालन गर्‍यो, वन विनाश र वन क्षयीकरणका कारक पहिचान गर्‍यो, समुदायको सामाजिक–आर्थिक अवस्था र वन निर्भरता विश्लेषण गर्‍यो र वन कार्बनको आधाररेखा लेखाङ्कन गर्‍यो।

विशेष गरी, एन्साबले विश्वभरका उत्कृष्ट अभ्यासमा आधारित कार्बन मापनको व्यावहारिक विधि विकास गर्‍यो। यसले जम्मा ३६ वटा तालिम कार्यक्रम सञ्चालन गर्‍यो, जसले २९२ जना महिला, ६९ जना दलित र ३०८ जना जनजातिसम्म पुग्यो। स्थानीय मानिसलाई आफ्ना सामुदायिक वनको कार्बन सूचीकरणमा सक्रिय सहभागी हुन पनि कडा प्रोत्साहन गरियो र परिणामस्वरूप ७३ जना महिला, १७ जना दलित र १४१ जना आदिवासीसहित कम्तीमा ३५१ स्थानीय मानिस क्षेत्रमा एन्साबका वन प्राविधिकसँग सहभागी भए।

जमिनमा सिकिएका पाठ राष्ट्रिय तहमा निरन्तर प्रसार गरिए। नर्वेजियन विकास निकाय (नोराड) ले अहिलेसम्म भएको द्रुत प्रगति मान्यता दियो र थप ३ वर्षका लागि आफ्नो सहयोग नवीकरण गर्‍यो।

यस परियोजनाको दोस्रो चरणबारे थप जान्नुहोस्.