कार्यक्रमहरू

जैविक विविधता, पारिस्थितिक प्रणालीका सेवा तथा जलवायु परिवर्तन

यो कार्यक्रमले उष्णकटिबन्धीय जङ्गलदेखि उच्च हिमाली चरनसम्म फैलिएको दक्षिण एसियाको समृद्ध जैविक विविधताको संरक्षण गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यसले प्राकृतिक स्रोतको व्यवस्थापन गर्ने तथा जलवायु परिवर्तनको अनुकूलन र न्यूनीकरणलाई सुदृढ गर्ने समुदायको नेतृत्वमा हुने विविध प्रयासलाई सहयोग गर्छ, जसमा निम्न कुरा पर्छन्:

उद्यममुखी, समुदायमा आधारित वन व्यवस्थापन: वन स्रोतको लगत सङ्कलन, दिगो संकलन, समतामूलक वितरण, सुशासन र संरक्षणलाई आर्थिक विकाससँग जोड्ने विषयमा स्थानीय समुदायको क्षमता विकास; वन स्रोतको वर्तमान अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै संरक्षणमा केन्द्रित दिगो वन व्यवस्थापन योजना तर्जुमा र कार्यान्वयनका लागि प्राविधिक सहयोग।

वन प्रमाणीकरण: फरेस्ट स्टुअर्डसिप काउन्सिल (FSC) प्रमाणीकरण प्राप्त गर्न चाहने सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहलाई सहयोग गर्दै नेपालका वनको वातावरणीय व्यवस्थापनलाई उच्चतम अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पुर्‍याउने काम। कार्यक्रमले प्रमाणीकरण नपाएका समूहमा चेतना अभिवृद्धि गर्ने र पहिले नै प्रमाणित भएकाहरूको क्षमता विकास गर्ने दुवै काम गर्छ। साथै, भू–परिधिस्तरमा अन्य पारिस्थितिक प्रणालीका सेवासम्म FSC प्रमाणीकरण विस्तार गर्न अन्य अन्तर्राष्ट्रिय संस्थासँग सहकार्य गर्छ।

रेड–प्लस (REDD+): विभिन्न वन व्यवस्थापन प्रणालीलाई रेड संयन्त्रअन्तर्गत ल्याउन स्थानीय वन सरोकारवालालाई सामाजिक तथा प्राविधिक सहयोग। तालिम तथा कार्यशाला सञ्चालन, निर्देशिका तथा अन्य सूचनामूलक प्रकाशनको तर्जुमा र वितरण र जमिनमा नमुना परियोजनाको कार्यान्वयनमार्फत राष्ट्रिय सरोकारवालाको क्षमता सुदृढ गर्न कार्यक्रमले प्रमुख भूमिका खेल्छ।

जलवायु परिवर्तन अनुकूलन: जलवायु परिवर्तनको प्रभावको सामना गर्ने समुदाय, प्रजाति र पारिस्थितिक प्रणालीको क्षमता सुदृढ गर्ने काम। कार्यक्रमले स्थानीय वन सरोकारवाला समूह गठन वा विकास गर्छ, सुशासनलाई प्रवर्द्धन गर्छ र पारिस्थितिक तथा सामाजिक उत्थानशीलता बढाउने गतिविधिमा सहजीकरण गर्छ। साथै, वैज्ञानिक तथा अनुकूलनशील वन व्यवस्थापन योजना र प्रोत्साहनमा आधारित जैविक विविधता संरक्षण परियोजनासँग दीर्घकालीन सम्बन्ध स्थापना गरी खाद्य उत्पादन र आम्दानी बढाएर गरिब तथा जोखिममा रहेका समूहको जीविकोपार्जनका विकल्प विविधीकरण गर्न सहयोग गर्छ।

कृषि वनजङ्गल तथा संरक्षणमुखी कृषि: गरिब तथा भूमिहीन व्यक्तिमा केन्द्रित भई उपयुक्त कृषि वनजङ्गल अभ्यासको प्रवर्द्धन। यी अभ्यासले जैविक विविधताको संरक्षण गर्न, पारिस्थितिक प्रणालीका सेवा कायम राख्न, भूमिको उत्पादकत्व र हेरचाह टिकाउन तथा गरिबी घटाउन मद्दत गर्छन्। यिनले जलवायु परिवर्तनको अनुकूलन र न्यूनीकरणमा पनि योगदान दिन्छन्।

जैविक विविधता संरक्षण: दुर्लभ तथा सङ्कटापन्न वनस्पति प्रजाति र तिनका महत्त्वपूर्ण वासस्थानको पहिचान गर्ने तथा विभिन्न तहमा संरक्षणका उपाय स्थापना गर्ने। विशेष गरी समुदायमा आधारित संरक्षण अभ्यासलाई प्रवर्द्धन गर्न कार्यक्रमले सहभागितामूलक जैविक विविधता अनुगमनका औजार विकास गर्छ।