दिगो उद्यमका लागि सामुदायिक वनलाई अगाडि बढाउँदै: हल्का र सस्तो अल्लो धागो मेसिन

एन्सावले नेपालमा दिगो उद्यमका लागि सामुदायिक वनलाई अगाडि बढाउने परियोजना कार्यान्वयन गर्दै आएको छ। परियोजनाको समग्र लक्ष्य दिगो उद्यमका लागि सामुदायिक वनमा प्रगति प्रवर्द्धन गर्ने, जीविकोपार्जन र समुदाय विकास सुधार्ने हो। परियोजनाले वन उपभोक्ता समूहलाई आफ्ना वन प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थापन गर्न र वन स्रोतबाट आर्थिक लाभ सिर्जना गर्न उद्यमशील निकायमा रूपान्तरण गर्न मद्दत गर्नेछ। परियोजनाका विशिष्ट लक्ष्यमा १५ वटा समुदायमा आधारित वन उद्यम विकास; ५,००० हेक्टर वन उद्यममुखी व्यवस्थापनमा ल्याउने; सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहको बिक्री २५% बढाउने; र वन उत्पादनबाट १,००० घरधुरीको आम्दानी २०% बढाउने कुरा पर्छन्। परियोजनाले आफ्ना स्रोत समुदायमा आधारित संस्थाको क्षमता सुदृढीकरण, समुदायमा आधारित वन उद्यमका लागि अग्रगामी र पश्चगामी सम्बन्ध स्थापना र स्वतन्त्र र निष्पक्ष व्यावसायिक अभ्यासका लागि सक्षम नीतिगत वातावरणलाई प्रोत्साहनमा लगानी गरिरहेको छ। उद्यम विकास, प्रभावकारी वन व्यवस्थापन र समुदाय विकासका गतिविधि तीव्र बनाउन वन उपभोक्ता समूहका सञ्जाल, वनमा आधारित उद्यम र सहजीकरण गर्ने संस्थाहरू विकास र/वा सुदृढ गरिँदैछन्। परियोजनाले सामाजिक समानता र न्याय लगायत दिगो विकासका मुद्दामा विशेष ध्यान दिइरहेको छ। यसबाट नेपाली समाजका गरिब, महिला र अन्य वञ्चित वर्गको आम्दानी र रोजगारी सुधार हुने अपेक्षा पनि गरिएको छ। दिगो उद्यम विकासका लागि छनोट गरिएका उत्पादनमध्ये बझाङ र दोलखामा अल्लो (Girardinia diversifolia) एक हो। अल्लोका उत्पादनको बजार अध्ययन २००४ र २००५ मा गरियो र राम्रो माग पाइयो। काठमाडौँका अल्लो उद्यमीसँग कारोबार गर्दा अल्लोको धागोको गुणस्तर प्रमुख समस्यामध्ये एक थियो। यो समस्याले उत्पादनको किसिमअनुसार मागमा परिवर्तन ल्यायो। पहिले काठमाडौँका क्रेताले अल्लोको धागो माग्थे भने अचेल पक्षहरूले काठमाडौँ नजिकबाटै अप्रशोधित बोक्रा खरिद गरी आफ्नै सुविधामा बोक्रा प्रशोधन गर्न थालेका छन्। यो गतिशीलताले राम्रो धागो उत्पादनका लागि प्रविधि खोज्न बाध्य बनायो। लघु उद्यम विकास कार्यक्रम (मेडेप) र घरेलु तथा साना उद्योग विकास समितिमार्फत समान खालका धागो र उत्पादकत्व उत्पादन गर्न विभिन्न प्रकारका मेसिन भित्र्याइएका छन्। तिनका अनुभवले कम उत्पादकत्व र लागत प्रभावकारी नभएको देखायो। एक सफल उद्यमी पत्ता लगाइयो जससँग १५ भन्दा बढी मेसिन छन् र दैनिक रु. ४५०.०० लागतमा २,५०० मिटर धागो उत्पादन गर्छन्। यी मेसिनलाई ग्रामीण परिवेशमा कम लागतमा उपयुक्त बनाउन थप सुधार गर्ने अनुसन्धान डिजाइन गरियो। प्रारम्भिक विकासबाट मेसिन ग्रामीण परिवेशको मागअनुसार डिजाइन गरियो। मेसिनको लागत कम अर्थात् ८,५०० छ र यसलाई साना सौर्य प्यानलसहित रिचार्जेबल ब्याट्रीबाट सञ्चालन गर्न सकिन्छ। तौल ४० किलोबाट १३ किलोमा उल्लेखनीय रूपमा घटाइयो। हामी आशा गर्छौँ कि यो मेसिनले उत्पादन लागत घटाउनेछ र अल्लोको धागो उत्पादनमा एकरूपता पनि सुधार्नेछ। सम्बन्धित संलग्न फाइल डाउनलोड गर्नुहोस्