सरोकारवालाले गैरकाष्ठ वन पैदावार विकास रणनीतिमा जोड दिए
५ जुन २००६
नीति निर्माता, गैरसरकारी/अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्था, महासङ्घ, निजी कम्पनी र सम्बन्धित सरोकारवालाको कन्सोर्टियम नेपाल गैरकाष्ठ वन पैदावार सञ्जाल (एनएनएन) ले परिवर्तित सामाजिक–राजनीतिक सन्दर्भमा जडीबुटी र गैरकाष्ठ वन पैदावार (एनटीएफपी) विकास रणनीतिको आवश्यकताबारे छलफल गर्यो। बैठकले गैरकाष्ठ वन पैदावार व्यवस्थापनका लागि वन उपभोक्ता समूह (एफयूजी) लाई सुदृढ गर्नमा पनि ध्यान केन्द्रित गर्यो।
बैठकले आगामी राष्ट्रिय बजेटमा गैरकाष्ठ वन पैदावारलाई प्राथमिकता दिन सरकारलाई सिफारिस गर्न एन्साबको समन्वयमा निजी कम्पनी, गैरसरकारी संस्था, महासङ्घ र सरकारी निकाय समावेश भएको कार्यदल गठन गर्यो।
नीति कार्यान्वयनको महत्त्व उजागर गर्दै डा. उदयराज शर्माले भने, ‘हामीले जडीबुटी तथा गैरकाष्ठ वन पैदावार नीति २०६१ विकास गरेका छौं। अब नीतिलाई कार्यान्वयनमा ल्याउन सरकारलाई बाध्य बनाउनु रणनीति हुनुपर्छ।’ गैरकाष्ठ वन पैदावार विकास नीति तल्लो तहदेखि नीति निर्माताहरूसहित सरोकारवालासम्म परामर्शमार्फत विकास गरिएको थियो।
एन्साबका कार्यकारी निर्देशक डा. भीष्म प्र. सुवेदीले नेपालको गैरकाष्ठ वन पैदावार विकासको सन्दर्भबारे जानकारी दिनुभयो। डा. सुवेदीका अनुसार गैरकाष्ठ वन पैदावार विकास रणनीतिको आधार अनुकूल नीति, कार्यक्रम कार्यान्वयन र सरोकारवालाको प्राथमिकता बनाइनुपर्छ। वनस्पति स्रोत विभाग (वनस्पति स्रोत विभाग) का महानिर्देशक डा. हरिकृष्ण सैँजुले निष्पक्ष व्यवसायको महत्त्वमा जोड दिनुभयो। समुदायमा आधारित उद्यमको दर्तामा देखिएका बाधाको विस्तृत वर्णन गर्दै एन्साबका कार्यक्रम व्यवस्थापक श्री सूर्य बि. विनायीले भन्नुभयो, “आवश्यकता गैरकाष्ठ वन पैदावार क्षेत्रको विकासका लागि कार्यक्रम र बजेटलाई प्राथमिकता दिनु हो।”
सामुदायिक वन महाशाखाका उप–महानिर्देशक डा. केशव कनेलले भन्नुभयो, “उद्यम विकास र गैरकाष्ठ वन पैदावार व्यवस्थापनमा हामीले सञ्चालनस्तरका समस्या सामना गरिरहेका छौं, यसलाई घटाउन एकीकृत प्रयास आवश्यक छ।” प्राकृतिक स्रोतमाथि जनताको अधिकार सुनिश्चित गर्नुपर्ने आवश्यकता उजागर गर्दै फेकोफनका श्री राजेन्द्र लमिछानेले भने, ‘परिवर्तित राष्ट्रिय परिदृश्यमा हामी सबै परिवर्तन हुन आवश्यक छ।’ सहभागीले फेकोफनलाई आफ्नो रणनीति संस्थागत दिगोपन र गरिब समुदायलाई लाभ पुर्याउने योगदानलाई ध्यानमा राखेर केन्द्रित र सुसङ्गत बनाउन सुझाव दिए।
नेपाल हर्ब्स एण्ड हर्बल प्रोडक्ट्स एसोसिएसनका अध्यक्ष श्री पर्वत गुरुङले समुदायलाई आम्दानी सिर्जना गर्न सक्षम बनाउन उद्यममुखी स्रोत व्यवस्थापन र समुदायमा आधारित उद्यमको प्रवर्द्धनको आवश्यकतामा जोड दिनुभयो।
एन्साबले आयोजना गरेको बैठकमा सरकारी/गैरसरकारी संस्था, निजी कम्पनी, महासङ्घ र सम्बन्धित सरोकारवालाका ३० भन्दा बढी सहभागी जुटे।