जुनोटिक रोग तथा एक स्वास्थ्य (One Health) सम्बन्धी राष्ट्रिय कार्यशाला
२१ डिसेम्बर २०१५
वातावरण विभागका महानिर्देशक श्री जगदीशभक्त श्रेष्ठको अध्यक्षतामा, प्रमुख अतिथि कृषि विकास मन्त्रालय (कृषि विकास मन्त्रालय) का कार्यवाहक सचिव श्री श्याम किशोर साह तथा विशेष अतिथि पशु सेवा विभागका महानिर्देशक डा. केशव प्रेमी र राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका महानिर्देशक श्री फणीन्द्र खरेलको उपस्थितिमा २०१५ डिसेम्बर १८ मा काठमाडौंको होटल हिमालयमा निम्न एजेन्डासहित जुनोटिक रोग तथा एक स्वास्थ्यसम्बन्धी एक स्वास्थ्य एसिया कार्यक्रम (ओएचएपी) को राष्ट्रियस्तरको कार्यशाला आयोजना गरियो:
- कार्यशालाको उद्देश्य, परियोजनाको पृष्ठभूमि र प्रगति अद्यावधिक साझा गर्ने
- परियोजना जिल्लामा जुनोटिक रोगसम्बन्धी केएपी (ज्ञान, मनोवृत्ति र अभ्यास) अवस्था र पशु तथा जनस्वास्थ्य निकायका पूर्वाधार र सुविधा अन्वेषण गर्ने
- जुनोटिक रोग र एक स्वास्थ्यसम्बन्धी विद्यमान नीति, ऐन, नियमावलीबारे प्रस्तुति र सुधारका लागि सिफारिस
- अगाडिका बाटोबारे छलफल
श्री साहले ‘पानस’ बालेर कार्यशालाको उद्घाटन गर्नुभयो। एन्साबका कार्यकारी निर्देशक डा. भीष्म प्र. सुवेदीले सहभागीलाई स्वागत गर्दै एन्साबको सामान्य परिचय र कार्यशालाका उद्देश्यबारे सङ्क्षिप्त जानकारी दिनुभयो।
प्राविधिक सत्रमा डा. रेशम आचार्यले एक स्वास्थ्य कार्यक्रमको सङ्क्षिप्त मुख्य झलक प्रस्तुत गर्नुभयो। राष्ट्रिय जुनोटिक रोग समन्वयकर्ता – एक स्वास्थ्य एसिया कार्यक्रम डा. कृष्ण प्र. सङ्खीले ओएचएपी – नेपालमा जुनोटिक रोगविरुद्ध लडाइँ – जुनोटिक रोगबारे चेतना अभिवृद्धि, रोकथाम र नियन्त्रणको प्रगति र उपलब्धि सङ्क्षिप्त रूपमा साझा गर्नुभयो। पशु सेवा विभागका पूर्व महानिर्देशक डा. नील प्रकाश सिंह (एनपीएस) कार्कीले परियोजना जिल्लामा पशु तथा जनस्वास्थ्य निकायका ‘कोल्ड चेन व्यवस्थापन’सहितका पूर्वाधार र सुविधा प्रस्तुत गर्दै स्वास्थ्य क्षेत्रमा कोल्ड चेन प्रणाली लगभग ठीक अवस्थामा रहेको र पशु निकायमा यी सुविधा अभाव रहेको अवस्थाबारे जानकारी दिनुभयो। डा. कार्कीले यी जिल्लामा जुनोटिक रोगसम्बन्धी ज्ञान, मनोवृत्ति र अभ्यास (केएपी) को आधाररेखा अवस्था पनि व्याख्या गर्नुभयो। निष्कर्षले यी मापदण्डमा अध्ययनका लागि समेटिएका मानिसको स्तर मानकभन्दा कम रहेको सङ्केत गर्यो। पूर्व सचिव डा. नर बहादुर राजवारले विश्लेषण र सुधारका सिफारिससहित जुनोटिक रोग र एक स्वास्थ्यसम्बन्धी विद्यमान नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्नुभयो।
छलफल र अगाडिका बाटोको सत्रमा सहभागी, विशेष गरी कृषि विकास मन्त्रालयका कार्यवाहक सचिव, सम्बन्धित विभागका महानिर्देशक, युरोपेली सङ्घका प्रतिनिधि, क्षेत्रीय निर्देशकजस्ता संस्थागत प्रमुख व्यक्तिले नीति परिमार्जन, राष्ट्रिय नीति निर्माण, संस्थागत संरचना र समन्वय संयन्त्रसहित सरकारी निकाय, विकास साझेदार संस्था र निजी क्षेत्रले जुनोटिक रोग र एक स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित गरेका राष्ट्रियस्तरका कार्यक्रम/गतिविधि वा पहलको अवस्थाबारे आफ्ना धारणा, विचार, अनुभव, अभ्यास र अगाडिका बाटो साझा गरे। जिज्ञासा/प्रश्न, टिप्पणी र प्रतिक्रिया पनि आए।
अध्यक्ष डा. श्रेष्ठले मुख्य छलफल, मुद्दा र धारणा उजागर गर्दै कार्यशालाको समापन गर्नुभयो। विशेष गरी डा. श्रेष्ठले एक स्वास्थ्यको अवधारणा प्रभावकारी रूपमा साकार पार्न तीन तत्त्व (मानिस – पशु – वातावरण) को दुष्चक्रलाई सद्गुणी चक्रमा परिवर्तन गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याउनुभयो।