कार्यक्रम: नेपाल गैरकाष्ठ वन पैदावार सञ्जाल (NNN) को ३६औं अनुभव आदानप्रदान बैठक

१६ मार्च २०१३

एसिया नेटवर्क फर सस्टेनेबल एग्रिकल्चर एण्ड बायोरिसोर्सेस (एन्साब) ले २०१४ मार्च १५ मा निम्न एजेन्डासहित नेपाल गैरकाष्ठ वन पैदावार सञ्जाल (एनएनएन) को ३६औं अनुभव आदानप्रदान बैठक आयोजना गर्‍यो:

मुख्य एजेन्डा • एकीकृत, सघन र जलवायुमैत्री भू–उपयोग प्रदान गर्ने गैरकाष्ठ वन पैदावार उद्यम र सहयोग विकल्पलाई प्राथमिकता दिनेबारे प्रस्तुति र छलफल • सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहमा ईआईए/आईईई सम्बन्धी व्यवस्थाबारे छलफल

अन्य एजेन्डा • सहभागी संस्था र व्यक्तिले गैरकाष्ठ वन पैदावार क्षेत्रका गतिविधि र कार्यक्रम साझा गर्ने • एनएनएन को आगामी बैठकका लागि सम्भावित एजेन्डा पहिचान गर्ने

१. परिचयात्मक सत्र एन्साबका कार्यक्रम व्यवस्थापक पुष्प एल. घिमिरेले सहभागीलाई स्वागत गर्दै बैठकको एजेन्डाबारे जानकारी दिनुभयो। उहाँले सहभागीले आफ्ना बहुमूल्य सुझाव र विचार दिने अपेक्षा गर्नुभयो र सञ्जालले देशमा समुदायमा आधारित उद्यम विकासका लागि ठोस उत्पादन निकाल्न सक्ने शुभकामना व्यक्त गर्नुभयो। उहाँको अनुरोधमा सहभागीले आफ्नो सङ्क्षिप्त परिचय दिए।

एनएनएन का संयोजक तथा एन्साबका कार्यकारी निर्देशक डा. भीष्म प्र. सुवेदीले एनएनएन को सङ्क्षिप्त परिचय दिनुभयो। सन् १९९५ मा स्थापना भएपछि एनएनएन ले समुदाय, व्यवसाय, दाता, वातावरणीय र सरकारी प्रतिनिधिको मञ्चका रूपमा देशमा प्राकृतिक स्रोत व्यवस्थापनबारे छलफल र सहकार्य गर्दै आएको छ। एनएनएन का ५० सङ्गठनात्मक र २५० व्यक्तिगत सदस्य छन्। सञ्जालका गतिविधिले ज्ञान र सूचना आदानप्रदान, गैरकाष्ठ वन पैदावार पात्रबीच सहकार्य र प्रयासको दोहोरोपन न्यूनीकरणमा योगदान दिएका छन्। गम्भीर छलफलमार्फत एनएनएन ले गैरकाष्ठ वन पैदावार प्रवर्द्धनका केही रणनीतिक हस्तक्षेपका केन्द्र: तालिम, बजारीकरण, नीति समीक्षा पहिचान गरेको छ र ती कैयौँ संस्थाले सम्बोधन गरिरहेका छन्।

२. एकीकृत, सघन र जलवायुमैत्री भू–उपयोग प्रदान गर्ने गैरकाष्ठ वन पैदावार उद्यम र सहयोग विकल्पलाई प्राथमिकता दिनेबारे प्रस्तुति र छलफल डा. सुवेदीले सामाजिक–आर्थिक प्रभाव र एकीकृत, सघन र जलवायुमैत्री भू–उपयोगमा सबैभन्दा ठूलो योगदान दिने सबैभन्दा आशलाग्दा गैरकाष्ठ वन पैदावार उद्यमका विकल्पका लागि सहयोग गतिविधिको मूल्याङ्कन र डिजाइनबारे प्रस्तुति दिनुभयो। प्रस्तुति विधिगत ढाँचा (तालिका १) र एन्साबले हालै विकास र अध्ययन गरेको प्राथमिकीकरण गरिएका गैरकाष्ठ वन पैदावार उद्यम (तालिका २) र सहयोग गतिविधिका नतिजामा केन्द्रित थियो।

तालिका १: विधिगत ढाँचा

अध्ययन क्षेत्रको छनोट
- आम्दानी सिर्जना र दिगो स्रोत व्यवस्थापनका दृष्टिले प्रभाव
उद्यम विकल्पको छोटो सूची
- मापदण्ड विकास
- हालको राष्ट्रिय व्यापार रणनीतिको समीक्षा
- द्रुत बजार भ्रमण
- सम्बन्धित सरोकारवालासँग अन्तरक्रिया
प्रारम्भिक छनोट
- औद्योगिक वृद्धिको सम्भावना
- - बजार मागको समीक्षा (प्रवृत्ति, तुलनात्मक र प्रतिस्पर्धात्मक लाभ)
  - अनुकूल वातावरणको समीक्षा
  - जलवायु परिवर्तनको सामनामा उत्थानशीलताको समीक्षा
- साना किसानका लागि आम्दानीको सम्भावना
- आकर्षणको नक्साङ्कन
अन्तिम छनोट
- एकीकृत प्रभावको मूल्याङ्कन
- - लैङ्गिक, खाद्य सुरक्षा, ऊर्जा सुरक्षा, जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरण र अनुकूलन, जैविक विविधता, माटोको उर्वरता र नाइट्रोजन आपूर्ति
सहयोग विकल्पका लागि ढाँचा
- चुनौतीको विस्तृत समीक्षा
- आवश्यक सहयोगको मूल्याङ्कन

विधिगत ढाँचाका आधारमा २२ जिल्ला – पश्चिमी र मध्य मध्यपहाडी क्षेत्रका २० जिल्ला तथा दुई हिमाली जिल्ला (दोलखा र सिन्धुपाल्चोक) को मध्यपहाडी भाग विचार गरिए। निम्न मापदण्डपछि आठवटा उद्यम विकल्पको छोटो सूची तयार गरियो:

क्षेत्रमा कम्तीमा समुदायद्वारा स्थानीय रूपमा उत्पादनको उत्पादन, सङ्कलन र व्यापारको इतिहास नयाँ प्रजाति, बाली र प्रविधि भित्र्याएर स्थानीय तहमा उत्पादन बढाउने उच्च सम्भावना सुधारिएका व्यापार अभ्यास र प्रशोधनमार्फत स्थानीय मूल्य अभिवृद्धिको उच्च सम्भावना

तालिका २: छोटो सूचीमा परेका उद्यम विकल्प

हातेकागज
- लोक्ता (Daphne sps.)
- अर्गेली (Edgeworthia gardeneri)
सुगन्धित तेल
- विन्टरग्रीन (Gaultheria procumbens)
- धूपी (Juniperus)
औषधीय तथा सुगन्धित वनस्पति
- तेजपात (Cinnamomum tamala)
- दालचिनी (Cinnamomum zeylanicum)
- चिराइतो (Swertia chirayita)
गम र रेजिन
बायोमासमा आधारित ऊर्जा
अलैँची
पारिस्थितिक प्रणालीमा आधारित व्यावसायिक खेती
फलफूलमा आधारित रुखबाली
- लप्सी, नासपाती, आरु र आलुबखडा

औद्योगिक वृद्धिको सम्भावना र साना किसानका लागि आम्दानीको सम्भावनाका आधारमा आकर्षण नक्साङ्कनद्वारा उद्यमको प्रारम्भिक छनोट गरियो। आठवटामध्ये चारवटा उद्यम आकर्षण क्षेत्रमा परेको पाइयो (तालिका ३)।

तालिका ३: उद्यमको आकर्षण

आम्दानीको सम्भावना

उच्च

हातेकागज उद्यम

सुगन्धित तेल उद्यम

अलैँची उद्यम

बायोमासमा आधारित ऊर्जा उद्यम

पारिस्थितिक प्रणालीमा आधारित खेती उद्यम

मध्यम

फलफूलमा आधारित रुखबाली उद्यम

औषधीय तथा सुगन्धित वनस्पति उद्यम

न्यून

गम र रेजिन उद्यम

न्यून

मध्यम

उच्च

औद्योगिक वृद्धिको सम्भावना

अन्तिम छनोट लैङ्गिक, खाद्य सुरक्षा, ऊर्जा सुरक्षा, जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरण र अनुकूलन, जैविक विविधता, माटोको उर्वरता र नाइट्रोजन आपूर्तिमा उद्यमको योगदान/प्रभावका आधारमा एकीकृत प्रभाव अङ्कन गरेर गरियो। अङ्कनका आधारमा शीर्ष दुई उद्यम – बायोमासमा आधारित ऊर्जा उद्यम र पारिस्थितिक प्रणालीमा आधारित खेती उद्यम – सहयोग विकल्प डिजाइन गर्न अन्ततः छनोट गरिए।

संक्षिप्त सन्दर्भ, मुद्दा र चुनौतीलाई विचार गर्दै उद्यमका लागि आवश्यक सहयोग विकल्प अन्ततः डिजाइन गरिए। दुई उद्यमका लागि सिफारिस गरिएका सहयोग गतिविधि तल प्रस्तुत गरिएका छन्:

प्राथमिकता दिइएका सहयोग विकल्प

बायोमासमा आधारित ऊर्जा उद्यम नयाँ प्रविधिका लागि सहयोग

उपयुक्त पेलेट बनाउने प्रविधिको परीक्षण र प्रदर्शन छिटो आगो लगाउने प्रविधि सहायक सामग्रीको परिचय र परीक्षण, विशेष गरी औद्योगिक प्रयोगका लागि बजार विस्तार र उपयुक्त प्रवर्द्धन रणनीति
विभिन्न तहमा सङ्गठन, क्षमता विकास र प्रदर्शन
नीतिगत व्यवस्था र अभ्यास सुधार
हरित ऊर्जाका रूपमा मान्यता र प्रोत्साहनको व्यवस्था प्रमाणीकरणका लागि सहयोग ढुवानीसहित व्यापार अवरोध हटाउने

पारिस्थितिक प्रणालीमा आधारित व्यावसायिक खेती उद्यम

उत्पादनदेखि बजारीकरणसम्मको व्यावसायिक आधार विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता
खेती अङ्ग, अभ्यास, सामग्री र प्रविधिका समूह पहिचान गर्ने
सम्भावित खेती उत्पादन र व्यावसायिक मोडेलको प्रभावकारिता नमुना स्तरमा परीक्षण गर्ने
प्रारम्भिक खेती उत्पादन र व्यावसायिक मोडेल डिजाइन गर्ने
व्यावसायिक मोडेलका विकल्प अन्वेषण वित्त, बजार र प्रविधिमा पहुँच बढाउने तालिम र प्रदर्शनमार्फत व्यावहारिक ज्ञान र सीप हस्तान्तरण

३. सहभागी संस्था र व्यक्तिले गैरकाष्ठ वन पैदावार क्षेत्रका गतिविधि साझा गर्ने प्रस्तुति र छलफलपछि अनुभव आदानप्रदान सत्र सञ्चालन भयो, जहाँ सहभागी संस्था र व्यक्तिले गैरकाष्ठ वन पैदावार क्षेत्रमा आफ्ना हालका गतिविधि साझा गरे।

प्रस्तुतिपछि छलफल भयो, जहाँ सहभागीले प्रस्तुतिको दृष्टिकोण र नतिजाबारे छलफल गरे। सहभागीले दृष्टिकोण राम्रोसँग विकसित भएको र कार्यक्रम डिजाइन तथा दृष्टिकोणमा यसलाई अपनाउन सकिने बताए। सहभागीले गैरकाष्ठ वन पैदावार उद्यमका लागि केही सहयोगका उपायबारे आफ्ना अनुभव पनि साझा गरे। प्रविधि, बजार र अनुकूल वातावरणमा अनुसन्धान तथा विकास (R&D) सबैभन्दा आवश्यक सहयोगका रूपमा उल्लेख गरियो। अनुसन्धानका लागि प्रोत्साहन उपलब्ध गराउन र अनुसन्धानको व्यावसायीकरण र व्यवस्थितीकरणका लागि सहयोग आवश्यक छ। यस सम्बन्धमा कार्ययोग्य बुँदा निजी क्षेत्रबाट अनुसन्धान आवश्यकताको पहिचान हुन सक्छ, जुन यस्तो मञ्चमा पनि साझा गर्न सकिन्छ। अन्य सहयोगका उपायमा व्यावसायिक स्तरमा खेतीका लागि उद्यमलाई सहयोग हुन सक्छ। उत्पादन परिमाणमा (कम्तीमा ट्रक लोडको स्तरमा) उत्पादन गर्ने र ट्रकमा सिल गरेर ढुवानी गर्नुले ढुवानी अवरोध घटाउनेछ। कहिलेकाहीँ दाता–सहयोगित गैरकाष्ठ वन पैदावारको व्यापक उत्पादनले दिगो बजार माग समेट्दैन र हाल स्टेभिया र एलोभेरा उप–क्षेत्रमा देखिएझैँ अत्यधिक उत्पादन निम्त्याउँछ। यस सन्दर्भमा गैरकाष्ठ वन पैदावारको खेती र उत्पादनअघि उत्पादनको सम्भाव्यता अध्ययनमा सहयोग सुनिश्चित गरिनुपर्छ। गैरकाष्ठ वन पैदावार उद्यमका लागि केही अन्य सहयोग विकल्प राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा निरन्तर माग प्राप्त गर्न एकरूप गुणस्तर र गुणस्तर नियन्त्रण, प्रमाणीकरण र उत्पादनको प्रामाणिकता र वैधतामा सहयोग हुन सक्छन्।

कृषि–उद्यम केन्द्र/नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घका दुई परियोजना – हिमाली (हिमाली) र हभाप ले गैरकाष्ठ वन पैदावारमा जैविक विविधताको संरक्षण गर्दै समुदायको जीविकोपार्जन सुधार्ने सम्भावना रहेको पहिचान गरेका छन्। हिमालीले उद्यम विकासका लागि किसान समूहलाई ८०% सम्म अनुदान उपलब्ध गराइरहेको छ। वस्तु सङ्घ, नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ र परियोजना व्यवस्थापन एकाइले उपभोक्ता समूहलाई व्यवसाय योजना तयार गर्न सहयोग गर्दै आएका छन्।

एसएनभीले प्राथमिकता दिइएका वस्तुभन्दा बाहिर (उदाहरणका लागि जडीबुटी तथा गैरकाष्ठ वन पैदावार व्यापार नीतिले पहिचान गरेजस्तै) गैरकाष्ठ वन पैदावार क्षेत्रलाई प्रवर्द्धन गर्दै आएको छ र हाल कुरिलो, एलोभेरा र सुगन्धित तेल – मेन्था, युकेलिप्टस र सिट्रोनेलासहितका गैरकाष्ठ वन पैदावारमा काम गरिरहेको छ।

हिमालयन नेचुरल्सले वन क्षेत्रलाई ऊर्जा क्षेत्रसँग जोड्ने अवसरको अन्वेषण गरिरहेको छ। हाल उनीहरू सामुदायिक तहमा बायो–ब्रिकेट उत्पादनमा संलग्न छन् र सहरी बजार केन्द्रमा उत्पादन बजारीकरण गरिरहेका छन्। समुदाय र बजारीकरण कम्पनीबीच न्यायोचित लाभ बाँडफाँड संयन्त्र स्थापना गरिएको छ।

वन विज्ञान अध्ययन संस्थान, पोखराले गैरकाष्ठ वन पैदावारमा आधारित सङ्ग्रहालय स्थापना गरेको छ र सूचना प्रसारमा सहयोग गर्दै आएको छ। उनीहरू सरकारको समन्वयात्मक प्रयाससहित यो क्षेत्रमा अनुसन्धान गतिविधि बढाउन काम गरिरहेका छन्।

नेपाल सरकारको वनस्पति स्रोत विभाग (वनस्पति स्रोत विभाग) ले नेपालमा वनस्पति स्रोतको अनुसन्धान तथा विकास क्षेत्रमा काम गर्दै र सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको छ। अनुसन्धान अङ्ग जीवन्त छ र स्रोत सर्वेक्षण, वनस्पति सामग्री सङ्कलन र नमुनाको संरक्षण, औषधीय, सुगन्धित र अन्य बहुमूल्य वनस्पतिको उपयोगका लागि रासायनिक र जैविक अनुसन्धान, र आर्थिक मूल्य भएका वनस्पतिको जैविक प्रविधि अनुसन्धान, सुधार र प्रवर्द्धन सञ्चालन गरिरहेको छ।

नेपाल हर्ब्स एण्ड हर्बल प्रोडक्ट्स एसोसिएसन (नेह्पा) ले नेपालमा सामान्यतया व्यापार गरिने औषधीय तथा सुगन्धित वनस्पतिको अभिलेखीकरण गरेको छ र निजी क्षेत्रको दृष्टिकोणमा केन्द्रित गैरकाष्ठ वन पैदावार/औषधीय तथा सुगन्धित वनस्पति व्यवसाय प्रवर्द्धन रणनीति (२०१२–२०१६) विकास गरेको छ।

इकार्ड्स (ई–कार्ड्स) ले गैरकाष्ठ वन पैदावारसँग सम्बन्धित गतिविधिको गतिशीलताबारे ज्ञान आदानप्रदान र बुझाइ प्रवर्द्धनमा काम गर्दै आएको छ।

नेपाल सरकारको साना तथा मझौला किसान आम्दानी अभिवृद्धि परियोजना (आरआईएसएमएफपी) ले नेपालको मध्य–पश्चिम र सुदूर–पश्चिम विकास क्षेत्रमा उच्च मूल्यका वस्तुमा विविधीकरण गर्ने साना तथा मझौला किसानले सामना गर्ने बजार र व्यावसायिक जोखिम घटाउन काम गर्दै आएको छ।

डब्लूडब्लूएफ नेपालले नेपालका हिमालमा गैरकाष्ठ वन पैदावार/औषधीय तथा सुगन्धित वनस्पतिको दिगो संकलनसम्बन्धी मुद्दा सम्बोधन गर्दै आएको छ र प्राथमिकता दिइएका प्रजातिबारे सङ्क्षिप्त जानकारी उपलब्ध गराउन काम गर्दै आएको छ।

रिम्स (आरआईएमएस) ले सामुदायिक वन, उद्यमशीलता विकास, नीतिगत पैरवी र सामाजिक न्यायको क्षेत्रमा अनुसन्धान तथा विकास परियोजना कार्यान्वयन र सञ्चालन गर्दै आएको छ।

सरकारको वन विभागको गैरकाष्ठ वन पैदावार शाखाले देशमा गैरकाष्ठ वन पैदावारका ढुवानी अवरोध र बाधा घटाउन काम गर्दै आएको छ। उनीहरूले हालै अवरोध घटाउन उत्पादनलाई उद्गम स्थानमै सिल गर्ने र गन्तव्यमा खोल्ने व्यवस्था गरेका छन्। उनीहरूले आम्दानी सिर्जनाका लागि गैरकाष्ठ वन पैदावारको सम्भावना र गैरकाष्ठ वन पैदावार उद्यमको सहज सञ्चालनबारे पनि अध्ययन गर्दै आएका छन्।

४. सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहमा ईआईए/आईईई सम्बन्धी व्यवस्थाबारे छलफल सामुदायिक वनसम्बन्धी ईआईए/आईईई मुद्दामा वातावरण संरक्षण नियमावली (१९९७) को हालैको संशोधनबारे सङ्क्षिप्त छलफल गरियो। यो संशोधनसँगै अब ५०० हेक्टरसम्मका सामुदायिक वनको कार्ययोजना तयार गर्दा आईईई/ईआईए को व्यवस्था छैन, जबकि ५०० देखि ७५० हेक्टरसम्मका सामुदायिक वनका लागि आईईई र ७५० हेक्टरभन्दा माथिका सामुदायिक वनका लागि ईआईए को व्यवस्था छ। आईईई/ईआईए को सीमा बढाइँदा सामुदायिक वन हस्तान्तरण र यी वनका स्रोतबाट सामुदायिक उद्यम स्थापना गर्नेमा केही सकारात्मक प्रभाव परे पनि सहभागीहरूबीच आईईई/ईआईए को सट्टा गैरकाष्ठ वन पैदावारको लगत सङ्कलनमार्फत सञ्चालन योजना तयार गरी त्यसलाई सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहको सञ्चालन योजनामा समावेश गर्नुपर्ने बुझाइ थियो। सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह सञ्चालन निर्देशिकाले वैज्ञानिक लगत सङ्कलन प्रक्रियासहित आर्थिक, सामाजिक र वातावरणीय तत्त्वलाई पहिल्यै विचार गरेको छ र दिगो वन व्यवस्थापनको औजारका रूपमा काम गर्छ र सामुदायिक वन लगत सङ्कलनको विद्यमान व्यवस्थाले पनि आईईई/ईआईए का आवश्यकताका अधिकांश तत्त्वलाई विचार गर्छ। त्यसैले प्रक्रियालाई कुशल र कम कर्मचारीतन्त्रीय बनाउन सामुदायिक वन र आईईई/ईआईए का अभ्यास र प्रक्रियालाई सामञ्जस्य गर्नुपर्ने आवश्यकता छ।

५. एनएनएन को आगामी बैठकका लागि एजेन्डाको पहिचान सहभागीले एनएनएन को आगामी बैठकका लागि पहिचान गरेका केही सम्भावित एजेन्डा: यस क्षेत्रमा काम गर्ने संस्थाबाट उत्पादनका प्रविधिगत आवश्यकताको पहिचान जीविकोपार्जन सुधार र जलवायु प्रवर्द्धन गर्दै गैरकाष्ठ वन पैदावारको संरक्षण/पुनर्स्थापनाका लागि अनुसन्धान आवश्यकताको पहिचान सहभागीहरूले उपयुक्त लागेमा एनएनएन मञ्चमा छलफलका लागि एजेन्डा पनि सुझाव दिनेछन्। सहभागीले गैरकाष्ठ वन पैदावारबारे महत्त्वपूर्ण सूचना र अनुसन्धान साझा गर्न चाहेमा पनि एजेन्डा प्रस्ताव गर्न सकिन्छ।

६. समापन वनस्पति स्रोत विभागका महानिर्देशक डा. अन्नपूर्णानन्द दासले समापन मन्तव्य दिनुभयो। उहाँले चुनौती पहिचान र सम्बोधन खण्डखण्डमा सामना गर्नुभन्दा समग्रतामा गर्नुपर्ने बताउनुभयो। उहाँले सबै सहभागीलाई उनीहरूको सक्रिय सहभागिताका लागि धन्यवाद दिँदै बैठक समापनको घोषणा गर्नुभयो।

सहभागीको सूची

क्र.सं.

सहभागी

संस्था

डा. अन्नपूर्णा एन. दास

वनस्पति स्रोत विभाग

प्रा. अभय कुमार दास

नेपाल फरेस्टर्स एसोसिएसन (एनएफए)

डा. नम्रता सिंह

कृषि विकास मन्त्रालय

प्रदीप महर्जन

कृषि–उद्यम केन्द्र/नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ

डा. भीष्म प्र. सुवेदी

एन्साब

वसन्त पन्त

इसिमोड

रेश्ना उदास

लि–बर्ड (लि–बर्ड)

गोपाल घिमिरे

इकार्ड्स नेपाल

धन राई

डब्लूडब्लूएफ

ब्रह्मध्वज गुरुङ

रूपान्तरण नेपाल

गोविन्द पौडेल

फरेस्ट एक्सन

हेमराज विष्ट

वन विभाग

शिव अधिकारी

रिम्स नेपाल

सुनिता ढुङ्गाना

वन विज्ञान अध्ययन संस्थान, पोखरा

गोविन्द घिमिरे

नेह्पा

सुशील ज्ञवाली

हिमालयन नेचुरल्स

हरिचन्द्र पौड्याल

डिस्कभर नेपाल एक्स्पोर्ट्स

कबिर रत्न स्थापित

एन्साब

विनोद बस्नेत

एनटीएनसी

विशु त्रिपाठी

रिम्स नेपाल

खिलेन्द्र गुरुङ

एचबीटीएल/एसबीटीजी

पुष्प एल. घिमिरे

एन्साब

डा. कल्याण गौली

एन्साब

सुदर्शन सी. खनाल

एन्साब

सीताराम दाहाल

एनटीएफपीआर

अनिल श्रेष्ठ

एसएनभी नेपाल

दीपिका अधिकारी

एन्साब

गणेशराज आचार्य

एन्साब

युवराज सुवेदी

एन्साब

डा. श्रुति मिश्रा

एन्साब