विश्वभरबाट पेश भएका १८० प्रस्तावमध्ये एन्साब सबैभन्दा नवीन विकास परियोजना (MIDP) पुरस्कारको फाइनलिस्टमा छनोट
५ फेब्रुअरी २००९
काठमाडौं, नेपाल – एसिया नेटवर्क फर सस्टेनेबल एग्रिकल्चर एण्ड बायोरिसोर्सेस (एन्साब) वर्ष २००८ का लागि ग्लोबल डेभलपमेन्ट नेटवर्क (जीडीएन) ले आयोजना गरेको विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धामार्फत सबैभन्दा नवीन विकास परियोजना (एमआईडीपी) पुरस्कारका तीन फाइनलिस्टमध्ये एकका रूपमा हालै छनोट भएको छ। कडा प्रस्ताव र स्थलगत मूल्याङ्कनपछि अफ्रिका, एसिया, मध्यपूर्व, ल्याटिन अमेरिका, क्यारिबियन, प्रशान्त टापु, युरोप र मध्य एसियाका प्रस्तावलाई उछिन्दै एन्साबको “समुदायमा आधारित उद्यम दृष्टिकोणबाट जैविक विविधता संरक्षण” अन्तिम चरणमा पुग्यो।
“समुदायमा आधारित उद्यम दृष्टिकोणबाट जैविक विविधता संरक्षण” को मुख्य उद्देश्य स्थानीय समुदायको स्रोत व्यवस्थापन सीप सुधार्नु; गाउँलेका निर्वाह र व्यावसायिक आवश्यकतालाई जैविक विविधता संरक्षणसँग एकीकृत गर्नु; नीतिगत सुधारको मूल्याङ्कन गर्नु; वन व्यवस्थापन प्रमाणीकरणको नमुना सञ्चालन गर्नु; र नेपालका ग्रामीण क्षेत्रमा मूल्य शृङ्खला विश्लेषणमार्फत आर्थिक हस्तक्षेप कार्यान्वयन गर्नु हो।
प्रारम्भिक आन्तरिक मूल्याङ्कनपछि पहिलो चरणको मूल्याङ्कनका लागि १० प्रस्ताव छनोट गरिए, जहाँ बाह्य मूल्याङ्कनकर्ताले विस्तृत स्थलगत भ्रमण र अवलोकन गरे। यस मूल्याङ्कन प्रक्रियाले थप ५ प्रस्तावको छोटो सूची तयार गर्यो, जसले फेरि बाह्य निकायबाट सघन स्थलगत निरीक्षण, मूल्याङ्कन र अवलोकन भोग्यो र एन्साबसहित तीन फाइनलिस्टको घोषणा भयो। प्रतिष्ठित निर्णायक समितिले २००९ फेब्रुअरी ३–५ मा कुवेतमा हुने जीडीएन को आगामी विश्वव्यापी विकास सम्मेलनमा विजेता छनोट गर्नेछ।
एन्साब सबैभन्दा नवीन विकास परियोजना (एमआईडीपी) पुरस्कारको फाइनलमा पुग्ने हालसम्मको पहिलो नेपाली संस्था हो। यो पुरस्कारको विजेता २००९ फेब्रुअरी ३–५ मा कुवेत सिटीमा हुने दसौं वार्षिक विश्वव्यापी विकास सम्मेलनमा परियोजनाका दृष्टिकोण र उद्देश्य प्रस्तुत गरेपछि छनोट गरिनेछ। अन्य दुई फाइनलिस्टमध्ये एक दक्षिण अफ्रिका र अर्को इक्वेडरबाट हुन्।
“एन्साबले जमिनमा गरिरहेको कामले म निकै प्रभावित छु” दोलखा जिल्लाका समुदायमा आधारित उद्यमको भ्रमण गर्ने जीडीएन परियोजनाका वरिष्ठ परामर्शदाता तथा स्थलगत मूल्याङ्कनकर्ता बिल कार्माइकल भन्छन्। “मानिसले आफ्ना समस्याबाट बाहिर निस्कन वास्तवमै आफैँलाई सघाउनुपर्छ र यस जिल्लाका मानिस र स्थानीय समुदायले गरिबी पार गर्न र आफ्नै प्रयासबाट जीविकोपार्जन सुधार्न त्यही गरिरहेका छन्” बिल भन्छन्।
“सबै दाता, सहयोगी, साझेदार, ग्रामीण समुदाय, सरकारी निकाय र अन्य सरोकारवाला, समर्पित र प्रतिभाशाली कर्मचारीलाई धन्यवाद” एन्साबका कार्यकारी निर्देशक डा. भीष्म सुवेदी भन्छन्, “उनीहरूको पारस्परिक सहयोग र सक्रिय सहभागिता बिना हामीले गरिबलाई लाभ पुर्याउने र जैविक विविधताको संरक्षण गर्ने गरी प्राकृतिक स्रोत व्यवस्थापन र व्यावसायिक अभ्यासलाई रूपान्तरण गर्न सक्ने थिएनौं” सुवेदी भन्छन्। उहाँ थप्नुहुन्छ “प्राकृतिक उत्पादनको सन्तुलित मूल्य शृङ्खलाले ग्रामीण गरिबलाई निरन्तर आम्दानी र रोजगारी सिर्जना गरिरहेको छ र वनको सामुदायिक संरक्षकत्वले वन विनाश र क्षयलाई उल्टाएर पारिस्थितिक प्रणाली सेवाको भण्डार बढाएको छ र यसले हामीलाई उद्यममुखी समाधानमार्फत जैविक विविधता संरक्षण र आर्थिक विकासप्रति अझ बढी प्रतिबद्ध हुन प्रेरित गर्छ”
एन्साबको बारेमा:
सन् १९९२ मा स्थापना भएको एन्साब काठमाडौं, नेपालमा मुख्य कार्यालय रहेको स्वतन्त्र, गैरनाफामूलक, गैरसरकारी संस्था हो। यसले दक्षिण एसिया क्षेत्रमा समृद्ध जैविक विविधता र सम्पन्न समुदाय सुनिश्चित गर्न काम गर्छ र स्थानीय समुदायको जीवनस्तर उकास्न दिगो स्रोत व्यवस्थापन अभ्यास प्रयोग गर्न र स्थानीय उद्यमको लाभ अधिकतम बनाउन समुदायलाई सहजीकरण गरेको छ।
जीडीएन को बारेमा:
ग्लोबल डेभलपमेन्ट नेटवर्क (जीडीएन) एघार क्षेत्रीय साझेदारसँगको सहकार्यमा काम गर्ने प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय संस्था हो। सन् १९९७ मा स्थापना भएको जीडीएन को मुख्यालय हाल नयाँ दिल्लीमा छ र काइरो र वासिङ्टनमा सहयोगी कार्यालय छन्। जीडीएन बहुविषयक शिक्षाविद्, अनुसन्धानकर्ता र नीति निर्माताको समूहको घर हो, जो सबै अनुसन्धान र नीतिबीचको अन्तर घटाउने साझा लक्ष्यतर्फ काम गर्छन्।