एन्साबले नवलपुरमा वन डढेलो रोकथाम तथा नियन्त्रण अभियान आयोजना गर्यो
७ जुन २०२२
एन्साब र डिभिजन वन कार्यालय–नवलपुरले वन डढेलोका खतराबारे जनतालाई सचेत गराउन र यसको नकारात्मक असर न्यूनीकरण गर्न विभिन्न उपाय अपनाउन नवलपुर जिल्लाव्यापी वन डढेलो रोकथाम तथा नियन्त्रण अभियान संयुक्त रूपमा आयोजना गरे। सुख्खा याममा मौसमी वन डढेलोको सङ्ख्या बढ्दै गएको र यसले वन, जैविक विविधता र मानिसमा पारेको नकारात्मक असरलाई ध्यानमा राख्दै नवलपुर जिल्लाको कावासोती नगरपालिका, मध्यविन्दु नगरपालिका र हुप्सेकोट गाउँपालिकामा २०२२ को मार्च, अप्रिल र मे महिनाभर जनचेतना, क्षेत्र प्रदर्शन, आगलागीबारे चेतना तथा नियन्त्रण सञ्जालको विकास, स्थानीय अग्निशमन समूह गठन र सम्बन्धित आगो निभाउने औजार तथा उपकरणको व्यवस्था समावेश गरी अभियान सञ्चालन गरियो। चेतना अभियान इलाका वन कार्यालयहरू (कावासोती, हुप्सेकोट, चोरमारा र अरुणखोला), स्थानीय सरकार, नेपाल प्रहरी, नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी बल, सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह (सीएफयूजी) र अन्य सम्बन्धित सरोकारवालासँगको सहकार्य र निकट समन्वयमा आयोजना गरियो।
कावासोती नगरपालिका र हुप्सेकोट गाउँपालिकामा जनचेतना अभियान सञ्चालन गरियो। वन डढेलोबाट वनको सुरक्षा गर्नुपर्ने आवश्यकता र महत्त्वको सन्देशसहित नारा, ब्यानर, माइकिङ र श्रव्य सूचनासहित व्यापक सडक र्याली गरिए। वन डढेलो रोकथाम तथा नियन्त्रणसम्बन्धी जनहितको सूचना, रेडियो जिङ्गल, व्यापक पहुँच भएको स्थानीय एफएम स्टेसनबाट प्रसारण गरियो। यो चेतना अभियानले तल्लो तहको सहभागिता सुनिश्चित गर्न स्थानीय समुदायसम्म पुग्ने लक्ष्य राखेको थियो। डिभिजन वन कार्यालय, इलाका वन कार्यालय र सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहसँगको समन्वयमा बैठक र कार्यशालाजस्ता शृङ्खलाबद्ध गतिविधि पनि सञ्चालन गरियो। जनकल्याण उच्च माध्यमिक विद्यालय, सहिद स्मृति विद्यालय र हुप्सेकोट प्राविधिक विद्यालयमा पनि चेतना अभियान आयोजना गरिए, जहाँ विद्यार्थीलाई वन डढेलो, यसका कारण, असर, रोकथाम र नियन्त्रणबारे अभिमुखीकरण गरियो। साथै, कावासोती नगरपालिका र हुप्सेकोट गाउँपालिकामा वन डढेलो रोकथाम तथा नियन्त्रणसम्बन्धी दुईवटा क्षेत्र प्रदर्शन कार्यक्रम आयोजना गरिए, जसमा छनोट गरिएका ९ वटा सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहका सदस्य तथा प्रतिनिधि सहभागी भए र वन डढेलो नियन्त्रणका क्रममा अपनाउनुपर्ने उपाय र सावधानीमा जोड दिइयो।
चेतनामूलक गतिविधि समन्वय गर्न कावासोती नगरपालिका, मध्यविन्दु नगरपालिका र हुप्सेकोट गाउँपालिका प्रत्येकमा गरी ३ वटा वन डढेलो चेतना सञ्जाल गठन गरिएका छन्। त्यसै गरी, वन डढेलोको घटनामा सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहभित्र द्रुत प्रतिकार्य र सूचना प्रवाहका लागि कावासोती नगरपालिका, मध्यविन्दु नगरपालिका र हुप्सेकोट गाउँपालिकाका १२ वटा सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहलाई समेटी ३ वटा वन डढेलो नियन्त्रण सञ्जाल समिति गठन गरिएका छन्। ९ वटा सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहसँगको समन्वयमा कावासोती नगरपालिका र हुप्सेकोट गाउँपालिका प्रत्येकमा दुई–दुईवटा स्थानीय अग्निशमन समूह गठन गरिएका छन्। स्थानीय अग्निशमन समूहसहित १७ वटा सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहलाई रेक र पानी छर्किने उपकरण (वाटर स्प्रे) उपलब्ध गराइयो।
यो अभियानबाट जम्मा २६ वटा सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह र २०८ जना विद्यालयका विद्यार्थीसहित ५३१ जना (२१४ महिला र ३१७ पुरुष) लाभान्वित भएका छन्।
यो गतिविधि नवलपुर जिल्लामा सञ्चालित ‘ग्रामीण समुदायमा प्रकृति संरक्षण तथा कृषि वनजङ्गल उत्पादन’ परियोजनाको एक हिस्सा हो, जुन एन्साब र प्रकृति तथा वातावरणका लागि म्यान्फ्रेड–हर्मसेन–स्टिफ्टुङ ले अन्तर्राष्ट्रिय जलवायु पहल (आईकेआई) को उदार सहयोगमा जर्मनीको वातावरण, प्रकृति संरक्षण तथा आणविक सुरक्षा सङ्घीय मन्त्रालय (बीएमयू) को तर्फबाट कार्यान्वयन गरिरहेका छन्।.